I

Barbara pyramidum sileat miracula Memphis,

Assyrius iactet nec Babylona labor;

nec Triuiae templo molles laudentur Iones,

dissimulet Delon cornibus ara frequens

5

aere nec uacuo pendentia Mausolea

laudibus inmodicis Cares in astra ferant.

Omnis Caesareo cedit labor Amphitheatro,

unum pro cunctis fama loquetur opus.

II

Hic ubi sidereus propius uidet astra colossus

et crescunt media pegmata celsa uia,

inuidiosa feri radiabant atria regis

unaque iam tota stabat in urbe domus;

5

hic ubi conspicui uenerabilis Amphitheatri

erigitur moles, stagna Neronis erant;

hic ubi miramur uelocia munera thermas,

abstulerat miseris tecta superbus ager;

Claudia diffusas ubi porticus explicat umbras,

10

deliciae populi, quae fuerant domini.

III

Quae tam seposita est, quae gens tam barbara, Caesar,

ex qua spectator non sit in urbe tua?

Venit ab Orpheo cultor Rhodopeius Haemo,

uenit et epolo Sarmata pastus equo,

5

et qui prima bibit deprensi flumina Nili,

et quem supremae Tethyos unda ferit;

festinauit Arabs, festinauere Sabaei,

et Cilices nimbis hic maduere suis.

Crinibus in nodum tortis uenere Sygambri,

10

atque aliter tortis crinibus Aethiopes.

Vox diuersa sonat populorum, tum tamen una est,

cum uerus patriae diceris esse pater.

IV

Turba grauis paci placidaeque inimica quieti,

quae semper miseras sollicitabat opes,

traducta est +Getulis+ nec cepit harena nocentis:

et delator habet quod dabat exilium.

5

Exulat Ausonia profugus delator ab urbe:

haec licet inpensis principis adnumeres.

V

Iunctam Pasiphaen Dictaeo credit tauro:

uidimus, accepit fabula prisca fidem.

Nec se miretur, Caesar, longaeua uetustas:

quidquid fama canit, praestat harena tibi.

VI

Belliger inuictis quod Mars tibi seruit in armis,

non satis est, Caesar, seruit et ipsa Venus.

VIb

Prostratum uasta Nemees in ualle leonem

nobile et Herculeum fama canebat opus.

Prisca fides taceat: nam post tua munera, Caesar,

hoc iam femineo Marte fatemur agi.

VII

Qualiter in Scythica religatus rupe Prometheus

adsiduam nimio pectore pauit auem,

nuda Caledonia sic uiscera praebuit urso

non falsa pendens in cruce Laureolus.

5

Viuebant laceri membris stillantibus artus

inque omni nusquam corpore corpus erat.

Denique supplicium dignum tulit: ille parentis

uel domini iugulum foderat ense nocens,

templa uel arcano demens spoliauerat auro,

10

subdiderat saeuas uel tibi, Roma, faces.

Vicerat antiquae sceleratus crimina famae,

in quo, quae fuerat fabula, poena fuit.

VIII

Daedale, Lucano cum sic lacereris ab urso,

quam cuperes pinnas nunc habuisse tuas!

IX

Praestitit exhibitus tota tibi, Caesar, harena

quae non promisit proelia rhinoceros.

O quam terribilis exarsit pronus in iras!

Quantus erat taurus, cui pila taurus erat!

X

Laeserat ingrato leo perfidus ore magistrum,

ausus tam notas contemerare manus,

sed dignas tanto persoluit crimine poenas,

et qui non tulerat uerbera, tela tulit.

5

Quos decet esse hominum tali sub principe mores,

qui iubet ingenium mitius esse feris!

XI

Praeceps sanguinea dum se rotat ursus harena,

inplicitam uisco perdidit ille fugam.

Splendida iam tecto cessent uenabula ferro,

nec uolet excussa lancea torta manu;

5

deprendat uacuo uenator in aere praedam,

si captare feras aucupis arte placet.

XII

Inter Caesareae discrimina saeua Dianae

fixisset grauidam cum leuis hasta suem,

exiluit partus miserae de uulnere matris.

O Lucina ferox, hoc peperisse fuit?

5

Pluribus illa mori uoluisset saucia telis,

omnibus ut natis triste pateret iter.

Quis negat esse satum materno funere Bacchum?

sic genitum numen credite: nata fera est.

XIII

Icta graui telo confossaque uulnere mater

sus pariter uitam perdidit atque dedit.

O quam certa fuit librato dextera ferro!

Hanc ego Lucinae credo fuisse manum.

5

Experta est numen moriens utriusque Dianae,

quaque soluta parens quaque perempta fera est.

XIV

Sus fera iam grauior maturi pignori uentris

emisit fetum, uolnere facta parens;

nec iacuit partus, sed matre cadente cucurrit.

O quantum est subitis casibus ingenium!

XV

Summa tuae, Meleagre, fuit quae gloria famae,

quantast Carpophori portio, fusus aper!

Ille et praecipiti uenabula condidit urso,

primus in Arctoi qui fuit arce poli,

5

strauit et ignota spectandum mole leonem,

herculeas potuit qui decuisse manus,

et uolucrem longo porrexit uulnere pardum.

Praemia cum tandem ferret, adhuc poterat.

XVI

Raptus abit media quod ad aethera taurus harena,

non fuit hoc artis, sed pietatis opus.

XVIb

Vexerat Europen fraterna per aequora taurus:

at nunc Alciden taurus in astra tulit.

Caesaris atque Iouis confer nunc, fama, iuuencos:

par onus ut tulerint, altius iste tulit.

XVII

Quod pius et supplex elephas te, Caesar, adorat

hic modo qui tauro tam metuendus erat,

non facit hoc iussus, nulloque docente magistro,

crede mihi, nostrum sentit et ille deum.

XVIII

Lambere securi dextram consueta magistri

tigris, ab Hyrcano gloria rara iugo,

saeua ferum rabido lacerauit dente leonem:

res noua, non ullis cognita temporibus.

5

Ausa est tale nihil, siluis dum uixit in altis:

postquam inter nos est, plus feritatis habet.

XIX

Qui modo per totam flammis stimulatus harenam

sustulerat raptas taurus in astra pilas.

Occubuit tandem cornuto adore petitus,

dum facilem tolli sic elephanta putat.

XX

Cum peteret pars haec Myrinum, pars illa Triumphum,

promisit pariter Caesar utraque manu.

Non potuit melius litem finire iocosam.

O dulce inuicti principis ingenium!

XXI

Quidquid in Orpheo Rhodope spectasse theatro

dicitur, exhibuit, Caesar, harena tibi.

Repserunt scopuli mirandaque silua cucurrit,

quale fuisse nemus creditur Hesperidum.

5

Adfuit inmixtum pecori genus omne ferarum

et supra uatem multa pependit auis,

ipse sed ingrato iacuit laceratus ab urso.

Haec tantum res est facta [par' 'istorian].

XXIb

Orphea quod subito tellus emisit hiatu

ursam elisuram, uenit ab Eurydice.

XXII

Sollicitant pauidi dum rhinocerota magistri

seque diu magnae colligit ira ferae,

desperabantur promissi proelia Martis;

sed tandem rediit cognitus ante furor.

5

Namque grauem cornu gemino sic extulit ursum,

iactat ut inpositas taurus in astra pilas:

XXIII

Norica tam certo uenabula dirigit ictu

fortis adhuc teneri dextera Carpophori.

Ille tulit geminos facili ceruice iuuencos,

illi cessit atrox bubalus atque uison:

5

hunc leo cum fugeret, praeceps in tela cucurrit.

I nunc et lentas corripe, turba, moras!

XXIV

Si quis ades longis serus spectator ab oris,

cui lux prima sacri muneris ista fuit,

ne te decipiat ratibus naualis Enyo

et par unda fretis, hic modo terra fuit.

5

Non credis? specta, dum lassant aequora Martem:

parua mora est, dices 'Hic modo pontus erat.'

XXV

Quod nocturna tibi, Leandre, pepercerit unda

desine mirari: Caesaris unda fuit.

XXVb

Cum peteret dulces audax Leandros amores

et fessus tumidis iam premeretur aquis,

sic miser instantes adfatus dicitur undas:

'Parcite dum propero, mergite cum redeo.'

XXVI

Lusit Nereidum docilis chorus aequore toto

et uario faciles ordine pinxit aquas.

Fuscina dente minax recto fuit, ancora curuo:

credidimus remum credidimusque ratem,

5

et gratum nautis sidus fulgere Laconum

lataque perspicuo uela tumere sinu.

Quis tantas liquidis artes inuenit in undis?

aut docuit lusus hos Thetis aut didicit.

XXVII

Saecula Carpophorum, Caesar, si prisca tulissent,

non Porthaoniam barbara terra feram,

non Marathon taurum, Nemee frondosa leonem,

Arcas Maenalium non timuisset aprum.

5

Hoc armante manus hydrae mors una fuisset,

huic percussa foret tota Chimaera semel.

Igniferos possit sine Colchide iungere tauros,

possit utramque feram uincere Pasiphaes.

Si uetus aequorei reuocetur fabula monstri,

10

Hesionen soluet solus et Andromedan.

Herculeae laudis numeretur gloria: plus est

bis denas pariter perdomuisse feras.

XXVIII

Augusti labor hic fuerat committere classes

et freta nauali sollicitare tuba.

Caesaris haec nostri pars est quota? uidit in undis

et Thetis ignotas et Galatea feras;

5

uidit in aequoreo feruentes puluere currus

et domini Triton isse putauit equos:

dumque parat saeuis ratibus fera proelia Nereus,

horruit in liquidis ire pedestris aquis.

Quidquid et in Circo spectatur et Amphitheatro,

10

id diues, Caesar, praestitit unda tibi.

Fucinus et diri taceantur stagna Neronis:

hanc norint unam saecula naumachiam.

XXIX

Cum traheret Priscus, traheret certamina Verus,

esset et aequalis Mars utriusque diu,

missio saepe uiris magno clamore petita est;

sed Caesar legi paruit ipse suae; -

5

lex erat, ad digitum posita concurrere parma: -

quod licuit, lances donaque saepe dedit.

Inuentus tamen est finis discriminis aequi:

pugnauere pares, subcubuere pares.

Misit utrique rudes et palmas Caesar utrique:

10

hoc pretium uirtus ingeniosa tulit.

Contigit hoc nullo nisi te sub principe, Caesar:

cum duo pugnarent, uictor uterque fuit.

XXX

Concita ueloces fugeret cum damma Molossos

et uaria lentas necteret arte moras,

Caesaris ante pedes supplex similisque roganti

constitit, et praedam non tetigere canes.

5

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

haec intellecto principe dona tulit.

Numen habet Caesar: sacra est haec, sacra potestas,

credite: mentiri non didicere ferae.

XXXI

Da ueniam subitis: non displicuisse meretur,

festinat, Caesar, qui placuisse tibi.

XXXII

Cedere maiori uirtutis fama secunda est.

Illa grauis palma est, quam minor hostis habet.

XXXIII

Flauia gens, quantum tibi tertius abstulit heres!

paene fuit tanti, non habuisse duos.

Prologus

1. Spero me secutum in libellis meis tale temperamentum ut de illis queri non possit quisquis de se bene senserit, cum salua infirmarum quoque personarum reuerentia ludant; quae adeo antiquis auctoribus defuit ut nominibus non tantum ueris abusi sint, sed et magnis. 2. Mihi fama uilius constet et probetur in me nouissimum ingenium. 3. Absit a iocorum nostrorum simplicitate malignus interpres nec epigrammata mea scribat: inprobe facit qui in alieno libro ingeniosus est. 4. Lasciuam uerborum ueritatem, id est epigrammaton linguam, excussarem, si meum esset exemplum: sic scribit Catullus, sic Marsus, sic Pedo, sic Gaetulicus, sic quicumque perlegitur. 5. Si quis tamen tam ambitiose tristis est ut apud illum in nulla pagina latine loqui fas sit, potest epistola uel potius titulo contentus esse. 6. Epigrammata illis scribuntur qui solent spectare Florales. 7. Non intret Cato theatrum meum, aut si intrauerit, spectet. 8. Videor mihi meo iure facturus si epistolam uersibus clusero:

Nosses iocosae dulce cum sacrum Florae
festosque lusus et licentiam uolgi,
cur in theatrum, Cato seuere, uenisti?
an ideo tantum ueneras, ut exires?

1

Hic est quem legis ille, quem requiris,

toto notus in orbe Martialis

argutis epigrammaton libellis:

cui, lector studiose, quod dedisti

5

uiuenti decus atque sentienti,

rari post cineres habent poetae.

2

Qui tecum cupis esse meos ubicumque libellos

et comites longae quaeris habere uiae,

hos eme, quos artat breuibus membrana tabellis:

scrinia da magnis, me manus una capit.

Ne tamen ignores ubi sim uenalis et erres

urbe uagus tota, me duce certus eris:

libertum docti Lucensis quaere Secundum

limina post Pacis Palladiumque forum.

3

Argiletanas mauis habitare tabernas,

cum tibi, parue liber, scrinia nostra uacent.

Nescis, heu, nescis dominae fastidia Romae:

crede mihi, nimium Martia turba sapit.

5

Maiores nusquam rhonchi: iuuenesque senesque

et pueri rhinocerotis habent.

Audieris cum grande sophos, dum basia iactas,

ibis ab excusso missus in astra sago.

Sed tu ne totiens domini patiare lituras

10

neue notet lusus tristis harundo tuos,

aetherias, lasciue, cupis uolitare per auras:

i, fuge; sed poteras tutior esse domi.

4

Contigeris nostros, Caesar, si forte libellos,

terrarum dominum pone supercilium.

Consueuere iocos uestri quoque ferre triumphi,

materiam dictis nec pudet esse ducem.

5

Qua Thymelen spectas derisoremque Latinum,

illa fronte precor carmina legas.

Innocuos censura potest permittere lusus:

lasciua est nobis pagina, uita proba.

5

Do tibi naumachiam, tu das epigrammata nobis:

uis, puto, cum libro, Marce, natare tuo.

6

Aetherias aquila puerum portante per auras

inlaesum timidis unguibus haesit onus:

nunc sua Caesareos exorat praeda leones

tutus et ingenti ludit in ore lepus.

5

Quae maiora putas miracula? summus utrisque

auctor adest: haec sunt Caesaris, illa Iouis.

7

Stella delicium mei columba,

Verona licet audiente dicam,

uicit, Maxime, passerem Catulli.

Tanto Stella meus tuo Catullo

5

quanto passere maior est columba.

8

Quod magni Thraseae consummatique Catonis

dogmata sic sequeris saluos ut esse uelis,

pectore nec nudo strictos incurris in ensis,

quod fecisse uelim te, Deciane, facis.

5

Nolo uirum facili redemit qui sanguine famam,

hunc uolo, laudari qui sine morte potest.

9

Bellus homo et magnus uis idem, Cotta, uideri:

sed qui bellus homo est, Cotta, pusillus homo est.

10

Petit Gemellus nuptias Maronillae

et cupit et instat et precatur et donat.

Adeone pulchra est? Immo foedius nil est.

Quid ergo in illa petitur et placet? Tussit.

11

Cum data sint equiti bis quina nomismata, quare

bis decies solus, Sextiliane, bibis?

Iam defecisset portantis calda ministros,

si non potares, Sextiliane, merum.

12

Itur ad Herculei gelidas qua Tiburis arces

canaque sulphureis Albula fumat aquis,

rura nemusque sacrum dilectaque iugera Musis

signat uicina quartus ab urbe lapis.

5

Hic rudis aestiuas praestabat porticus umbras,

heu quam paene nouum porticus ausa nefas!

nam subito conlapsa ruit, cum mole sub illa

gestatus biiugis Regulus esset equis.

Nimirum timuit nostras Fortuna querelas,

10

quae par tam magnae non erat inuidiae.

Nunc et damna iuuant; sunt ipsa pericula tanti:

stantia non poterant tecta probare deos.

13

Casta suo gladium cum traderet Arria Paeto,

quem de uisceribus strinxerat ipsa suis,

'Si qua fides, uulnus quod feci non dolet,' inquit,

'sed tu quod facies, hoc mihi, Paete, dolet.'

14

Delicias, Caesar, lususque iocosque leonum

uidimus -- hoc etiam praestat harena tibi --

cum prensus blando totiens a dente rediret

et per aperta uagus curreret ora lepus.

5

Vnde potest auidus captae leo parcere praedae?

Sed tamen esse tuus dicitur: ergo potest.

15

O mihi post nullos, Iuli, memorande sodales,

si quid longa fides canaque iura ualent,

bis iam paene tibi consul tricensimus instat,

et numerat paucos uix tua uita dies.

5

Non bene distuleris uideas quae posse negari,

et solum hoc ducas, quod fuit, esse tuum.

Exspectant curaeque catenatique labores,

gaudia no remanent, sed fugitiua uolant.

Haec utraque manu conplexuque adsere toto:

10

saepe fluunt imo sic quoque lapsa sinu.

Non est, crede mihi, sapientis dicere'Viuam'

sera nimis uita est crastina: uiue hodie.

16

Sunt bona, sunt quaedam mediocria, sunt mala plura

quae legis hic: aliter non fit, Auite, liber.

17

Cogit me Titus actitare causas

et dicit mihi saepe'Magna res est.'

Res magna est, Tite, quam facit colonus.

18

Quid te, Tucca, iuuat uetulo miscere Falerno

in Vaticanis condita musta cadis?

Quid tantum fecere boni tibi pessima uina?

aut quid fecerunt optima uina mali?

5

De nobis facile est, scelus est iugulare Falernum

et dare Campano toxica saeua mero.

Conuiuae meruere tui fortasse perire:

amphora non meruit tam pretiosa mori.

19

Si memini, ferant tibi quattuor, Aelia, dentes:

expulit una duos tussis et una duos.

Iam secura potes totis tussire diebus:

nil istic quod agat tertia tussis habet.

20

Dic mihi, quis furor est? Turba spectante uocata

solus boletos, Caeciliane, uoras.

Quid dignum tanto tibi uentre gulaque precabor?

Boletum qualem Claudius edit, edas.

21

Cum peteret regem, decepta satellite dextra

ingessit sacris se peritura focis.

Sed tam saeua pius miracula non tulit hostis

et raptum flammis iussit abire uirum:

5

urere quam potuit contempto Mucius igne,

hanc spectare manum Porsena non potuit.

Maior deceptae fama est et gloria dextrae:

si non errasset, fecerat illa minus.

22

Quid nunc saeua fugis placidi, lepus, ora leonis?

frangere tam paruas non didicere feras.

Seruantur magnis isti ceruicibus ungues

nec gaudet tenui sanguine tanta sitis.

5

Praeda canum lepus est, uastos non implet hiatus:

non timeat Dacus Caesaris arma puer.

23

Inuitas nullum nisi cum quo, Cotta, lauaris

et dant conuiuam balnea sola tibi.

Mirabar quare numquam me, Cotta, uocasses:

iam scio me nudum displicuisse tibi.

24

Aspicis incomptis illum, Deciane, capillis,

cuius et ipse times triste supercilium,

qui loquitur Curios adsertoresque Camillos?

Nolito fronti credere: nupsit heri.

25

Ede tuos tandem populo, Faustine, libellos

et cultum docto pectore profer opus,

quod nec Cecropiae damnent Pandionis arces

nec sileant nostri praetereantque senes.

5

Ante fores stantem dubitas admittere Famam

teque piget curae praemia ferre tuae?

Post te uicturae per te quoque uiuere chartae

incipiant: cineri gloria sera uenit.

26

Sextiliane, bibis quantum subsellia quinque

solus: aqua totiens ebrius esse potes;

nec consessorum uicina nomismata tantum,

aera sed a cuneis ulteriora petis.

5

Non haec Paelignis agitur uindemia prelis

uua nec in Tuscis nascitur ista iugis,

testa sed antiqui felix siccatur Opimi,

egerit et nigros Massica cella cados.

A copone tibi faex Laletana petatur,

10

si plus quam decies, Sextiliane, bibis.

27

Hesterna tibi nocte dixeramus,

quincunces puto post decem peractos,

cenares hodie, Procille, mecum.

Tu factam tibi rem statim putasti

5

et non sobria uerba subnotasti

exemplo nimium periculoso:

miso mnamona sumpotan, Procille.

28

Hesterno fetere mero qui credit Acerram,

fallitur: in lucem semper Acerra bibit.

29

Fama refert nostros te, Fidentine, libellos

non aliter populo quam recitare tuos.

Si mea uis dici, gratis tibi carmina mittam:

si dici tua uis, hoc eme, ne mea sint.

30

Chirurgus fuerat, nunc est uispillo Diaulus:

coepit quo poterat clinicus esse modo.

31

Hos tibi, Phoebe, uouet totos a uertice crines

Encolpos, domini centurionis amor,

grata Pudens meriti tulerit cum praemia pili.

Quam primum longas, Phoebe, recide comas,

5

dum nulla teneri sordent lanugine uoltus

dumque decent fusae lactea colla iubae;

utque tuis longum dominusque puerque fruantur

muneribus, tonsum fac cito, sero uirum.

32

Non amo te, Sabidi, nec possum dicere quare:

hoc tantum possum dicere, non amo te.

33

Amissum non flet cum sola est Gellia patrem,

si quis adest iussae prosiliunt lacrimae.

Non luget quisquis laudari, Gellia, quaerit,

ille dolet uere qui sine teste dolet.

34

Incustoditis et apertis, Lesbia, semper

liminibus peccas nec tua furta tegis,

et plus spectator quam te delectat adulter

nec sunt grata tibi gaudia si qua latent.

5

At meretrix abigit testem ueloque seraque

raraque Submemmi fornice rima patet.

A Chione saltem uel ab Iade disce pudorem:

abscondunt spurcas et monumenta lupas.

Numquid dura tibi nimium censura uidetur?

10

deprendi ueto te, Lesbia, non futui.

35

Versus scribere me parum seueros

nec quos praelegat in schola magister,

Corneli, quereris: sed hi libelli,

tamquam coniugibus suis mariti,

5

non possunt sine mentula placere.

Quid si me iubeas thalassionem

uerbis dicere non thalassionis?

quis Floralia uestit et stolatum

permittit meretricibus pudorem?

10

Lex haec carminibus data est iocosis,

ne possint, nisi pruriant, iuuare.

Quare deposita seueritate

parcas lusibus et iocis rogamus,

nec castrare uelis meos libellos:

15

Gallo turpis est nihil Priapo.

36

Si, Lucane, tibi uel si tibi, Tulle, darentur

qualia Ledaei fata Lacones habent,

nobilis haec esset pietatis rixa duobus,

quod pro fratre mori uellet uterque prior,

5

diceret infernas et qui prior isset ad umbras:

'Viue tuo, frater, tempore, uiue meo.'

37

Ventris onus misero, nec te pudet, excipis auro,

Basse, bibis uitro: carius ergo cacas.

38

Quem recitas meus est, o Fidentine, libellus:

sed male cum recitas, incipit esse tuus.

39

Si quis erit raros inter numerandus amicos,

quales prisca fides famaque nouit anus,

si quis Cecropiae madidus Latiaque Mineruae

artibus et uera simplicitate bonus,

5

si quis erit recti custos, mirator honesti

et nihil arcano qui roget ore deos,

si quis erit magnae subnixus robore mentis:

dispeream si non hic Decianus erit.

40

Qui ducis uultus et non legis ista libenter,

omnibus inuideas, liuide, nemo tibi.

41

Vrbanus tibi, Caecili, uideris:

non es, crede mihi. Quid ergo? uerna,

hoc quod Transtiberinus ambulator

qui pallentia sulphurata fractis

5

permutat uitreis, quod otiosae

uendit qui madidum cicer coronae,

quod custos dominusque uiperarum,

quod uiles pueri salariorum,

quod fumantia qui tomacla raucus

10

circumfert tepidis cocus popinis,

quod non optimus urbicus poeta,

quod de Gadibus improbus magister,

quod bucca est uetuli dicax cinaedi.

Quare desine iam tibi uideri,

15

quod soli tibi, Caecili, uideris,

qui Gabbam salibus tuis et ipsum

posses uincere Tettium Caballum.

Non cuicumque datum est habere nasum:

ludit qui stolida procacitate,

20

non est Tettius ille, sed caballus.

42

Coniugis audisset fatum cum Porcia Bruti

et subtracta sibi quareret arma dolor,

'Nondum scitis' ait'mortem non posse negari?

credideram fatis hoc docuisse patrem.'

5

Dixit et ardentis auido bibit ore fauillas.

I nunc et ferrum, turba molesta, nega.

43

Bis tibi triceni fuimus, Mancine, uocati

et positum est nobis nil here praeter aprum;

non quae de tardis seruantur uitibus uuae

dulcibus aut certant quae melimela fauis;

5

non pira quae longa pendent religata genesta

aut imitata breuis Punica grana rosas;

rustica lactantis nec misit Sassina metas

nec de Picenis uenit oliua cadis:

nudus aper, sed et hic minimus qualisque necari

10

a non armato pumilione potest.

Et nihil inde datum est; tantum spectauimus omnes:

ponere aprum nobis sic et harena solet.

Ponatur tibi nullus aper post talia facta,

sed tu ponaris cui Charidemus apro.

44

Lasciuos leporum cursus lususque leonum

quod maior nobis charta minorque gerit

et bis idem facimus, nimium si, Stella, uidetur

hoc tibi, bis leporem tu quoque pone mihi.

45

Edita ne breuibus pereat mihi cura libellis,

dicatur potius ton d' apameibomenos.

46

Cum dicis 'Propero, fac si facis,' Hedyle, languet

protinus et cessat debilitata Venus.

Expectare iube: uelocius ibo retentus.

Hedyle, si properas, dic mihi ne properem.

47

Nuper erat medicus, nunc est uispillo Diaulus:

quod uispillo facit, fecerat et medicus.

48

Rictibus his taurus non eripuere magistri,

per quos praeda fugax itque reditque lepus;

quodque magis mirum, uelocior exit ab hoste

nec nihil a tanta nobilitate refert.

5

Tutior in sola non est cum currit harena,

nec cauea tanta conditur ille fide.

Si uitare canum morsus, lepus improbe, quaeris,

ad quae confugias ora leonis habes.

49

Vir celtiberis non tacende gentibus

nostraeque laus Hispaniae,

uidebis altam, Liciniane, Bibilin,

equis et armis nobilem,

5

senemque Caium niuibus, et fractis sacrum

Vadaueronem montibus,

et dilicati dulce Boterdi nemus,

Pomona quod felix amat.

Tepidi natabis lene Congedi uadum

10

mollesque Nympharum lacus,

quibus remissum corpus adstringes breui

Salone, qui ferrum gelat.

Praestabit illic ipsa figendas prope

Voberca prandenti feras;

15

aestus serenos aureo franges Tago

obscurus umbris arborum;

auidam rigens Dercenna placabit sitim

et Nutha, quae uincit niues.

At cum December canus et bruma impotens

20

Aquilone rauco mugiet,

aprica repetes Tarraconis litora

tuamque Laletaniam.

Ibi inligatatas mollibus dammas plagis

mactabis et uernas apros

25

leporemque forti callidum rumpes equo,

ceruos relinques uilico.

Vicina in ipsum silua descendet focum

infante cinctum sordido;

uocabitur uenator et ueniet tibi

30

conuiua clamatus prope;

lunata nusquam pellis et nusquam toga

olidaeque uestes murice;

procul horridus Liburnus et querulus cliens,

imperia uiduarum procul;

35

non rumpet altum pallidus somnum reus,

sed mane totum dormies.

Mereatur alius grande et insanum sophos:

miserere tu felicium

ueroque fruere non superbus gaudio,

40

dum Sura laudatur tuus.

Non inpudenter uita quod relicum est petit,

cum fama quod satis est habet.

50

Si tibi Mistyllos cocus, Aemiliane, uocatur,

dicatur quare non Taratalla mihi?

51

Non facit ad saeuos ceruix, nisi prima, leones:

quid fugis hos dentes, ambitiose lepus?

Scilicet a magnis ad te descendere tauris

et quae non cernunt frangere colla uelis.

5

Desperanda tibi est ingentis gloria fati:

non potes hoc tenuis praeda sub hoste mori.

52

Commendo tibi, Quintiane, nostros --

nostros dicere si tamen libellos

possum, quos recitat tuus poeta --:

si de seruitio graui queruntur,

5

adsertor uenias satisque praestes,

et, cum se dominum uocabit ille,

dicas esse meos manuque missos.

Hoc si terque quaterque clamitaris,

inpones plagiario pudorem.

53

Vna est in nostris tua, Fidentine, libellis

pagina, sed certa domini signata figura,

quae tua traducit manifesto carmina furto.

Sic interpositus uillo contaminat uncto

5

urbica Lingonicus Tyrianthina bardocucullus,

sic Arrentinae uiolant crystallina testae,

sic niger in ripis errat cum forte Caystri,

inter Ledaeos ridetur coruus olores,

sic ubi multisona feruet sacer Atthide lucus,

10

inproba Cecropias offendit pica querelas.

Indice non opus est nostris nec iudice libris,

stat contra dicitque tibi tua pagina 'Fur es.'

54

Si quid, Fusce, uacas adhuc amari --

nam sunt hinc tibi, sunt et hinc amici --

unum, si superest, locum rogamus,

nec me, quod tibi sim nouus, recuses:

5

omnes hoc ueteres tui fuerunt.

Tu tantum inspice qui nouus paratur

an possit fieri uetus sodalis.

55

Vota tui breuiter si uis cognoscere Marci,

clarum militiae, Fronto, togaeque decus,

hoc petit, esse sui nec magni ruris arator,

sordidaque in paruis otia rebus amat.

5

Quisquam picta colit Spartani frigora saxi

et matutinum portat ineptus Haue,

cui licet exuuiis nemoris rurisque beato

ante focum plenas explicuisse plagas

et piscem tremula salientem ducere saeta

10

flauaque de rubro promere mella cado?

pinguis inaequales onerat cui uilica mensas

et sua non emptus praeparat oua cinis?

Non amet hanc uitam quisquis me non amat, opto,

uiuat et urbanis albus in officiis.

56

Continuis uexata madet uindemia nimbis:

non potes, ut cupias, uendere, copo, merum.

57

Qualem, Flacce, uelim quaeris nolimque puellam?

nolo nimis facilem difficilemque nimis.

Illud quod medium est atque inter utrumque probamus:

nec uolo quod cruciat nec uolo quod satiat.

58

Milia pro puero centum me mango poposcit:

risi ego, sed Phoebus protinus illa dedit.

Hoc dolet et queritur de me mea mentula secum

laudaturque meam Phoebus in inuidiam.

5

Sed sestertiolum donauit mentula Phoebo

bis decies: hoc da tu mihi, pluris emam.

59

Dat Baiana mihi quadrantes sportula centum:

inter delicias quid facit ista fames?

Redde Lupi nobis tenebrosaque balnea Grylli:

tam male cum cenem, cur bene, Flacce, lauer?

60

Intres ampla licet torui lepus ora leonis,

esse tamen uacuo se leo dente putat.

Quod ruet in tergum uel quos procumbet in armos,

alta iuuencorum uolnera figet ubi?

5

Quid frustra nemorum dominum regemque fatigas?

non nisi delecta pascitur ille fera.

61

Verona docti syllabas amat uatis,

Marone felix Mantua est,

censetur Aponi Liuio suo tellus

Stellaque nec Flacco minus,

5

Apollodoro plaudit imbrifer Nilus,

Nasone Paeligni sonant,

duosque Senecas unicumque Lucanum

facunda loquitur Corduba,

gaudent iocosae Canio suo Gades,

10

Emerita Deciano meo:

te, Liciniane, gloriabitur nostra

nec me tacebit Bilbilis.

62

Casta nec antiquis cedens Laeuina Sabinis

et quamuis tetrico tristior ipsa uiro

dum modo Lucrino, nodo se demittit Auerno,

et dum Baianis saepe fouetur aquis,

5

incidit in flammas: iuuenemque secuta relicto

coniuge Penelope uenit, abit Helene.

63

Vt recitem tibi nostra rogas epigrammata. Nolo:

non audire, Celer, sed recitare cupis.

64

Bella es, nouimus, et puella, uerum est,

et diues, quis enim potest negare?

Sed cum te nimium, Fabulla, laudas,

nec diues neque bella nec puella es.

65

Cum dixi ficus, rides quasi barbara uerba

et dici ficos, Caeciliane, iubes.

Dicemus ficus, quas scimus in arbore nasci,

dicemus ficos, Caeciliane, tuos.

66

Erras, meorum fur auare librorum,

fieri poetam posse qui putas tanti,

scriptura quanti constet et tomus uilis:

non sex paratur aut decem sophos nummis.

5

Secreta quaere carmina et rudes curas

quas nouit unus scrinioque signatas

custodit ipse uirginis pater chartae,

quae trita duro non inhorruit mento:

mutare dominum non potest liber notus.

10

Sed pumicata fronte si quis est nondum

nec umbilicis cultus atque membrana,

mercare: tales habeo; nec sciet quisquam.

Aliena quisquis recitat et petit famam,

non emere librum, sed silentium debet.

67

'Liber homo es nimium' dicis mihi, Ceryle, semper.

In te quis dicit, Ceryle:'Liber homo es?'

68

Quidquid agit Rufus, nihil est nisi Naeuia Rufo.

Si gaudet, si flet, si tacet, hanc loquitur.

Cenat, propinat, poscit, negat, innuit: una est

Naeuia; si non sit Naeuia, mutus erit.

5

Scriberet hesterna patri cum luce salutem,

'Naeuia lux' inquit 'Naeuia lumen, haue.'

Haec legit et ridet demisso Naeuia uultu.

Naeuia non una est: quid, uir inepte, furis?

69

Coepit, Maxime, Pana qui solebat,

nunc ostendere Canium Tarentos.

70

Vade salutatum pro me, liber: ire iuberis

ad Proculi nitidos, officiose, lares.

Qaueris iter, dicam. Vicinum Castora canae

transibis Vestae uirgineamque domum;

5

inde sacro ueneranda petes Palatia cliuo,

plurima qua summi fulget imago ducis.

Nec te detineat miri radiata colossi

quae Rhodium moles uincere gaudet opus.

Flecte uias hac qua madidi sunt tecta Lyaei

10

et Cybeles picto stat Corybante tholus.

Protinus a laeua clari tibi fronte Penates

atriaque excelsae sunt adeunda domus.

Hanc pete: ne metuas fastus limenque superbum:

nulla magis toto ianua poste patet,

15

nec propior quam Phoebus amet doctaeque sorores.

Si dicet 'Quare non tamen ipse uenit?',

sic licet excuses 'Quia qualiacumque leguntur

ista, salutator scribere non potuit'.

71

Laeuia sex cyathis, septem Iustina bibatur,

quinque Lycas, Lyde quattuor, Ida tribus.

Omnis ab infuso numeretur amica Falerno,

et quia nulla uenit, tu mihi, Somne, ueni.

72

Nostris uersibus esse te poetam,

Fidentine, putas cupisque credi?

Sic dentata sibi uidetur Aegle

emptis ossibus Indicoque cornu;

5

sic quae nigrior est cadente moro,

cerussata sibi placet Lycoris.

Hac et tu ratione qua poeta es,

caluus cum fueris, eris comatus.

73

Nullus in urbe fuit tota qui tangere uellet

uxorem gratis, Caeciliane, tuam,

dum licuit: sed nunc positis custodibus ingens

turba fututorum est: ingeniosus homo es.

74

Moechus erat: poteras tamen hoc tu, Paula, negare.

Ecce uir est: numquid, Paula, negare potes?

75

Dimidium donare Lino quam credere totum

qui mauolt, mauolt perdere dimidium.

76

O mihi curarum pretium non uile mearum,

Flacce, Antenorei spes et alumne laris,

Pierios differ cantusque chorosque sororum;

aes dabit ex istis nulla puella tibi.

5

Quid petis a Phoebo? nummos habet arca Mineruae;

haec sapit, haec omnes fenerat una deos.

Quid possunt hederae Bacchi dare? Pallados arbor

inclinat uarias pondere nigra comas.

Praeter aquas Helicon et serta lyrasque dearum

10

nil habet et magnum, sed perinane sophos.

Quid tibi cum Cirrha? quid cum Permesside nuda?

Romanum propius diuitiusque forum est.

Illic aera sonant: at circum pulpita nostra

et steriles cathedras basia sola crepant.

77

Pulchre ualet Charinus et tamen pallet.

Parce bibit Charinus et tamen pallet.

Bene concoquit Charinus et tamen pallet.

Sole utitur Charinus et tamen pallet.

5

Tingit cutem Charinus et tamen pallet.

Cunnum Charinus lingit et tamen pallet.

78

Indignas premeret pestis cum tabida fauces

inque ipsos uultus serperet atra lues,

siccis ipse genis flentes hortatus amicos

decreuit Stygios Festus adire lacus.

5

Nec tamen obscuro pia polluit ora ueneno

aut torsit lenta tristia fata fame,

sanctam Romana uitam sed morte peregit

dimisitque animam nobiliore rogo.

Hanc mortem fatis magni praeferre Catonis

10

fama potest: huius Caesar amicus erat.

79

Semper agis causas et res agis, Attale, semper:

est, non est quod agas, Attale, semper agis.

Si res et causae desunt, agis, Attale, mulas.

Attale, ne quod agas desit, agas animam.

80

Sportula, Cane, tibi suprema nocte petita est.

Occidit puto te, Cane, quod una fuit.

81

A seruo scis te genitum blandeque fateris,

cum dicis dominum, Sosibiane, patrem.

82

Haec quae puluere dissipata multo

longas porticus explicat ruinas,

en quanto iacet absoluta casu!

Tectis nam modo Regulus sub illis

5

gestatus fuerat recesseratque,

uicta est pondere cum suo repente,

et, postquam domino nihil timebat,

securo ruit incruenta damno.

Tantae, Regule, post metum querelae

10

quis curam neget esse te deorum,

propter quem fuit innocens ruina?

83

Os et labra tibi lingit, Manneia, catellus:

non miror, merdas si libet esse cani.

84

Vxorem habendam non putat Quirinalis,

cum uelit habere filios, et inuenit

quo possit istud more: futuit ancillas

domumque et agros implet equitibus uernis.

5

Pater familiae uerus est Quirinalis.

85

Venderet excultos colles cum praeco facetus

atque suburbani iugera pulchra soli,

'Errat' ait 'si quis Mario putat esse necesse

uendere: nil debet, fenerat immo magis.'

5

'Quae ratio est igitur?' 'Seruos ibi perdidit omnes

et pecus et fructus; non amat inde locum.'

Quis faceret pretium nisi qui sua perdere uellet

omnia? Sic Mario noxius haeret ager.

86

Vicinus meus est manuque tangi

de nostris Nouius potest fenestris.

Quis non inuideat mihi putetque

horis omnibus esse me beatum,

5

iuncto cui liceat frui sodale?

Tam longe est mihi quam Terentianus,

qui nunc Niliacam regit Syenen.

Non conuiuere, nec uidere saltem,

non audire licet, nec urbe tota

10

quisquam est tam prope tam proculque nobis.

Migrandum est mihi longius uel illi.

Vicinus Nouio uel inquilinus

sit, si quis Nouium uidere non uolt.

87

Ne grauis hesterno fragres, Fescennia, uino,

pastillos Cosmi luxuriosa uoras.

Ista linunt dentes iantacula, sed nihil obstant,

extremo ructus cum redit a barathro.

5

Quid quod olet grauius mixtum diapasmate uirus

atque duplex animae longius exit odor?

Notas ergo nimis fraudes deprensaque furta

iam tollas et sis ebria simpliciter.

88

Alcime, quem raptum domino crescentibus annis

Labicana leui caespite uelat humus,

accipe non Pario nutantia pondera saxo,

quae cineri uanus dat ruitura labor,

5

sed faciles buxos et opacas palmitis umbras

quaeque uirent lacrimis roscida prata meis

accipe, care puer, nostri monimenta doloris:

hic tibi perpetuo tempore uiuet honor.

Cum mihi supremos Lachesis perneuerit annos,

10

non aliter cineres mando iacere meos.

89

Garris in aurem semper omnibus, Cinna,

garrire et illud teste quod licet turba.

Rides in aurem, quereris, arguis, ploras,

cantas in aurem, iudicas, taces, clamas,

5

adeoque penitus sedit hic tibi morbus,

ut saepe in aurem, Cinna, Caesarem laudes.

90

Quod numquam maribus iunctam te, Bassa, uidebam

quodque tibi moechum fabula nulla dabat,

omne sed officium circa te semper obibat

turba tui sexus, non adeunte uiro,

5

esse uidebaris, fateor, Lucretia nobis:

at tu, pro facinus, Bassa, fututor eras.

Inter se geminos audes committere cunnos

mentiturque uirum prodigiosa Venus.

Commenta es dignum Thebano aenigmate monstrum,

10

hic ubi uir non est, ut sit adulterium.

91

Cum tua non edas, carpis mea carmina, Laeli.

Carpere uel noli nostra uel ede tua.

92

Saepe mihi queritur non siccis Cestos ocellis,

tangi se digito, Mamuriane, tuo.

Non opus est digito: totum tibi Ceston habeto,

si dest nil aliud, Mamuriane, tibi.

5

Sed si nec focus est nudi nec sponda grabati

nec curtus Chiones Antiopesue calix,

cerea si pendet lumbis et scripta lacerna

dimidiasque nates Gallica paeda tegit,

pasceris et nigrae solo nidore culinae

10

et bibis inmundam cum cane pronus aquam:

non culum, neque enim est culus, qui non cacat olim,

sed fodiam digito qui superest oculum;

nec me zelotypum nec dixeris esse malignum.

Denique pedica, Mamuriane, satur.

93

Fabricio iunctus fido requiescit Aquinus,

qui prior Elysias gaudet adisse domos.

Ara duplex primi testatur munera pili:

plus tamen est, titulo quod breuiore legis:

5

'Iunctus uterque sacro laudatae foedere uitae,

famaque quod raro nouit, amicus erat.'

94

Cantasti male, dum fututa es, Aegle.

Iam cantas bene: basianda non es.

95

Quod clamas semper, quod agentibus obstrepis, Aeli,

non facis hoc gratis: accipis, ut taceas.

96

Si non molestum est teque non piget, scazon,

nostro rogamus pauca uerba Materno

dicas in aurem sic ut audiat solus.

Amator ille tristium lacernarum

5

et baeticatus atque leucophaeatus,

qui coccinatos non putat uiros esse

amethystinasque mulierum uocat uestes,

natiua laudet, habeat et licet semper

fuscos colores, galbinos habet mores.

10

Rogabit unde suspicer uirum mollem.

Vna lauamur: aspicit nihil sursum,

sed spectat oculis deuorantibus draucos

nec otiosis mentulas uidet labris.

Quaeris quis hic sit? Excidit mihi nomen.

97

Cum clamat omnes, loqueris tunc, Naeuole, tantum,

et te patronum causidicumque putas.

Hac ratione potest nemo non esse disertus.

Ecce, tacent omnes: Naeuole, dic aliquid.

98

Litigat et podagra Diodorus, Flacce, laborat.

Sed nil patrono porrigit: haec cheragra est.

99

Non plenum modo uicies habebas,

sed tam prodigus atque liberalis

et tam lautus eras, Calene, ut omnes

optarent tibi centies amici.

5

Audit uota deus precesque nostras

atque intra, puto, septimas Kalendas

mortes hoc tibi quattuor dederunt.

At tu sic quasi non foret relictum,

sed raptum tibi centies, abisti

10

in tantam miser esuritionem,

ut conuiuia sumptusiora,

toto quae semel apparas in anno,

nigrae sordibus explices monetae,

et septem ueteres tui sodales

15

constemus tibi plumbea selibra.

Quid dignum meritis precemur istis?

Optamus tibi milies, Calene.

Hoc si contigerit, fame peribis.

100

Mammas atque tatas habet Afra, sed ipsa tatarum

dici et mammarum maxima mamma potest.

101

Illa manus quondam studiorum fida meorum

et felix domino notaque Caesaribus,

destituit primos uiridis Demetrius annos:

quarta tribus lustris addita messis erat.

5

Ne tamen ad Stygias famulus descenderet umbras,

ureret implicitum cum scelerata lues,

cauimus et domini ius omne remisimus aegro:

munere dignus erat conualuisse meo.

Sensit deficiens sua praemia meque patronum

10

dixit ad infernas liber iturus aquas.

102

Qui pinxit Venerem tuam, Lycori,

blanditus, puto, pictor est Mineruae.

103

'Si dederint superi decies mihi milia centum'

dicebas nondum, Scaeuola, iustus eques,

'qualiter o uiuam, quam large quamque beate!'

Riserunt faciles et tribuere dei.

5

Sordidior multo post hoc toga, paenula peior,

calceus est sarta terque quaterque cute:

deque decem plures semper seruantur oliuae,

explicat et cenas unica mensa duas,

et Veientani bibitur faex crassa rubelli,

10

asse cicer tepidum constat et asse Venus.

In ius, o fallax atque infitiator, eamus:

aut uiue aut decies, Scaeuola, redde deis.

104

Picto quod iuga delicata collo

pardus sustinet inprobaeque tigres

indulgent patientiam flagello,

mordent aurea quod lupata cerui,

5

quod frenis Libyci domantur ursi

et, quantum Calydon tulisse fertur,

paret purpureis aper capistris,

turpes esseda quod trahunt uisontes

et molles dare iussa quod choreas

10

nigro belua non negat magistro:

quis spectacula non putet deorum?

Haec transit tamen, ut minora, quisquis

uenatus humiles uidet leonum,

quos uelox leporum timor fatigat.

15

Dimittunt, repetunt, amantque captos,

et securior est in ore praeda,

laxos cui dare peruiosque rictus

gaudent et timidos tenere dentes,

mollem frangere dum pudet rapinam,

20

stratis cum modo uenerint iuuencis.

Haec clementia non paratur arte,

sed norunt cui seruiant leones.

105

In Nomentanis, Ouidi, quod nascitur aruis,

accepit quotiens tempora longa, merum

exuit annosa mores nomenque senecta:

et quidquid uoluit, testa uocatur anus.

106

Interponis aquam subinde, Rufe,

et si cogeris a sodale, raram

diluti bibis unciam Falerni.

Numquid pollicita est tibi beatam

5

noctem Naeuia sobriasque mauis

certae nequitias fututionis?

Suspiras, retices, gemis: negauit.

Crebros ergo licet bibas trientes

et durum iugules mero dolorem.

10

Quid parcis tibi, Rufe? dormiendum est.

107

Saepe mihi dicis, Luci carissime Iuli,

'scribe aliquid magnum: desidiosus homo es.'

Otia da nobis, sed qualia fecerat olim

Maecenas Flacco Vergilioque suo:

5

condere uicturas temptem per saecula curas

et nomen flammis eripuisse meum.

In steriles nolunt campos iuga ferre iuuenci:

pingue solum lassat, sed iuuat ipse labor.

108

Est tibi -- sitque precor multos crescatque per annos --

pulchra quidem, uerum Transtiberina domus:

at mea Vipsanas spectant cenacula laurus,

factus in hac ego sum iam regione senex.

5

Migrandum est, ut mane domi te, Galle, salutem:

est tanti, uel si longius illa foret.

Sed tibi non multum est unum si praesto togatum:

multum est, hunc unum si mihi, Galle, nego.

Ipse salutabo decuma te saepius hora:

10

mane tibi pro me dicet hauere liber.

109

Issa est passere nequior Catulli,

Issa est purior osculo columbae,

Issa est blandior omnibus puellis,

Issa est carior Indicis lapillis,

5

Issa est deliciae catella Publi.

Hanc tu, si queritur, loqui putabis;

sentit tristitiamque gaudiumque.

Collo nixa cubat capitque somnos,

ut suspiria nulla sentiantur;

10

et desiderio coacta uentris

gutta pallia non fefellit ulla,

sed blando pede suscitat toroque

deponi monet et rogat leuari.

Castae tantus inest pudor catellae,

15

ignorat Venerem; nec inuenimus

dignum tam tenera uirum puella.

Hanc ne lux rapiat suprema totam,

picta Publius exprimit tabella,

in qua tam similem uidebis Issam,

20

ut sit tam similis sibi nec ipsa.

Issam denique pone cum tabella:

aut utramque putabis esse ueram,

aut utramque putabis esse pictam.

110

Scribere me quereris, Velox, epigrammata longa.

Ipse nihil scribis: tu breuiora facis.

111

Cum tibi sit sophia par fama et cura deorum,

ingenio pietas nec minor ipsa tuo:

ignorat meritis dare munera, qui tibi librum

et qui mitatur, Regule, tura dari.

112

Cum te non nossem, dominum regemque uocabam;

nunc bene te noui: iam mihi Priscus eris.

113

Quaecumque lusi iuuenis et puer quodam

apinasque nostras, quas nec ipse iam noui,

male conlocare si bonas uoles horas

et inuidebis otio tuo, lector,

5

a Valeriano Pollio petes Quinto,

per quem perire non licet meis nugis.

114

Hos tibi uicinos, Faustine, Telesphorus hortos

Faenius et breue rus udaque prata tenet.

Condidit hic natae cineres nomenque sacrauit

quod legis Antullae, dignior ipse legi.

5

Ad Stygias aequum fuerat pater isset ut umbras:

quod quia non licuit, uiuat, ut ossa colat.

115

Quaedam me cupit,-- inuide, Procille!--

loto candidior puella cycno,

argento, niue, lilio, ligustro:

sed quandam uolo nocte nigriorem,

5

formica, pice, graculo, cicada.

Iam suspendia saeua cogitabas:

si noui bene te, Procille, uiues.

116

Hoc nemus aeterno cinerum sacrauit honori

Faenius et culti iugera pulchra soli.

Hoc tegitur cito rapta suis Antulla sepulcro,

hoc erit Antullae mixtus uterque parens.

5

Si cupit hunc aliquis, moneo, ne speret agellum:

perpetuo dominis seruiet iste suis.

117

Occurris quotiens, Luperce, nobis,

'Vis mittam puerum' subinde dicis,

'cui tradas epigrammaton libellum,

lectum quem tibi protinus remittam?'

5

Non est quod puerum, Luperce, uexes.

Longum est, si uelit ad Pirum uenire,

et scalis habito tribus, sed altis.

Quod quaeris propius petas licebit.

Argi nempe soles subire Letum:

10

contra Caesaris est forum taberna

scriptis postibus hinc et inde totis,

omnis ut cito perlegas poetas:

illinc me pete. +Nec+ roges Atrectum --

hoc nomen dominus gerit tabernae --;

15

de primo dabit alteroue nido

rasum pumice purpuraque cultum

denaris tibi quinque Martialem.

'Tanti non es' ais? Sapis, Luperce.

118

Cui legisse satis non est epigrammata centum,

nil illi satis est, Caediciane, mali.

Valerius Martialis Deciano suo sal.

1. 'Quid nobis' inquis 'cum epistola? parum enim tibi praestamus, si legimus epigrammata? quid hic porro dicturus es quod non possis uersibus dicere? 2. Video quare tragoedia aut comoedia epistolam accipiant, quibus pro se loqui non licet: epigrammata curione non egent et contenta sunt sua, id est mala, lingua: in quacumque pagina uisum est, epistolam faciunt. 3. Noli ergo, si tibi uidetur, rem facere ridiculam et in toga saltantis inducere personam. 4. Denique uideris an te delectet contra retiarium ferula. 5. Ego inter illos sedeo qui protinus reclamant.' 6. Puto me hercules, Deciane, uerum dicis. 7. Quid si scias cum qua et quam longa epistola negotium fueris habiturus? 8. Itaque quod exigis fiat. Debebunt tibi si qui in hunc librum inciderint, quod ad primam paginam non lassi peruenient.

1

Ter centena quidem poteras epigrammata ferre,

sed quis te ferret perlegeretque, liber?

At nunc succincti quae sint bona disce libelli.

Hoc primum est, breuior quod mihi charta perit;

5

deinde, quod haec una peragit librarius hora,

nec tantum nugis seruiet ille meis;

tertia res haec est, quod si cui forte legeris,

sis licet usque malus, non odiosus eris.

Te conuiua leget mixto quincunce, sed ante

10

incipiat positus quam tepuisse calix.

Esse tibi tanta cautus breuitate uideris?

Ei mihi, quam multis sic quoque longus eris!

2

Creta dedit magnum, maius dedit Africa nomen,

Scipio quod uictor quodque Metellus habet;

nobilius domito tribuit Germania Rheno,

et puer hoc dignus nomine, Caesar, eras.

5

Frater Idumaeos meruit cum patre triumphos:

quae datur ex Chattis laurea, tota tua est.

3

Sexte, nihil debes, nil debes, Sexte, fatemur:

debet enim, si quis soluere, Sexte, potest.

4

O quam blandus es, Ammiane, matri!

quam blanda est tibi mater, Ammiane!

Fratrem te uocat et soror uocatur.

Cur uos nomina nequiora tangunt?

5

Quare non iuuat hoc quod estis esse?

Lusum creditis hoc iocumque? Non est:

matrem, quae cupit esse se sororem,

nec matrem iuuat esse nec sororem.

5

Ne ualeam, si non totis, Deciane, diebus

et tecum totis noctibus esse uelim.

Sed duo sunt quae nos disiungunt milia passum:

quattuor haec fiunt, cum rediturus eam.

5

Saepe domi non es; cum sis quoque, saepe negaris:

uel tantum causis uel tibi saepe uacas.

Te tamen ut uideam, duo milia non piget ire;

ut te non uideam, quattuor ire piget.

6

I nunc, edere me iube libellos.

Lectis uix tibi paginis duabus

spectas eschatocollion, Seuere,

et longas trahis oscitationes.

5

Haec sunt, quae relegente me solebas

rapta exscribere, sed Vitellianis;

haec sunt, singula quae sinu ferebas

per conuiuia cuncta, per theatra;

haec sunt aut meliora si qua nescis.

10

Quid prodest mihi tam macer libellus,

nullo crassior ut sit umbilico,

si totus tibi triduo legatur?

Numquam deliciae supiniores.

Lassus tam cito deficis uiator,

15

et cum currere debeas Bouillas,

interiungere quaeris ad Camenas?

I nunc, edere me iube libellos.

7

Declamas belle, causas agis, Attice, belle;

historias bellas, carmina bella facis;

componis belle mimos, epigrammata belle;

bellus grammaticus, bellus es astrologus,

5

et belle cantas et saltas, Attice, belle;

bellus es arte lyrae, bellus es arte pilae.

Nil bene cum facias, facias tamen omnia belle,

uis dicam quid sis? Magnus es ardalio.

8

Si qua uidebuntur chartis tibi, lector, in istis

siue obscura nimis siue latina parum,

non meus est error: nocuit librarius illis

dum properat uersus adnumerare tibi.

5

Quod si non illum sed me peccasse putabis,

tunc ego te credam cordis habere nihil.

'Ista tamen mala sunt.' Quasi nos manifesta negemus!

Haec mala sunt, sed tu non meliora facis.

9

Scripsi, rescripsit nil Naeuia, non dabit ergo.

Sed puto quod scripsi legerat: ergo dabit.

10

Basia dimidio quod das mihi, Postume, labro,

laudo: licet demas hinc quoque dimidium.

Vis dare maius adhuc et inenarrabile munus?

Hoc tibi habe totum, Postume, dimidium.

11

Quod fronte Selium nubila uides, Rufe,

quod ambulator porticum terit seram,

lugubre quiddam quod tacet piger uoltus,

quod paene terram nasus indecens tangit,

5

quod dextra pectus pulsat et comam uellit:

non ille amici fata luget aut fratris,

uterque natus uiuit et precor uiuat,

salua est et uxor sarcinaeque seruique,

nihil colonus uilicusque decoxit.

10

Maeroris igitur causa quae? Domi cenat.

12

Esse quid hoc dicam quod olent tua basia murram

quodque tibi est numquam non alienus odor?

Hoc mihi suspectum est, quod oles bene, Postume,semper:

Postume, non bene olet qui bene semper olet.

13

Et iudex petit et petit patronus:

soluas censeo, Sexte, creditori.

14

Nil intemptatum Selius, nil linquit inausum,

cenandum quotiens iam uidet esse domi.

Currit ad Europen et te, Pauline, tuosque

laudat Achilleos, sed sine fine, pedes.

5

Si nihil Europe fecit, tunc Saepta petundur,

si quid Phillyrides praestet et Aesonides.

Hinc quoque deceptus Memphitica templa frequentat,

adsidet et cathedris, maesta iuuenca, tuis.

Inde petit centum pendentia tecta columnis,

10

illinc Pompei dona nemusque duplex;

nec Fortunati spernit nec balnea Fausti,

nec Grylli tenebras Aeoliamque Lupi:

nam thermis iterumque iterumque iterumque lauatur.

Omnia cum fecit, sed renuente deo,

15

lotus ad Europes tepidae buxeta recurrit,

si quis ibi serum carpat amicus iter.

Per te perque tuam, uector lasciue, puellam,

ad cenam Selium tu, rogo, taure, uoca.

15

Quod nulli calicem tuum propinas

humane facis, Horme, non superbe.

16

Zoilus aegrotat: faciunt hanc stragula febrem.

Si fuerit sanus, coccina quid facient?

quid torus a Nilo, quid Sidone tinctus olenti?

ostendit stultas quid nisi morbus opes?

5

Quid tibi cum medicis? dimitte Machaonas omnis.

Vis fieri sanus? stragula sume mea.

17

Tonstrix Suburae faucibus sedet primis,

cruenta pendent qua flagella tortorum

Argique Letum multus obsidet sutor:

sed ista tonstrix, Ammiane, non tondet,

5

non tondet, inquam. Quid igitur facit? Radit.

18

Capto tuam, pudet heu, sed capto, Maxime, cenam,

tu captas aliam: iam sumus ergo pares.

Mane salutatum uenio, tu diceris isse

ante salutatum: iam sumus ergo pares.

5

Sum comes ipse tuus tumidique anteambulo regis,

tu comes alterius: iam sumus ergo pares.

Esse sat est seruum, iam nolo uicarius esse.

Qui rex est regem, Maxime, non habeat.

19

Felicem fieri credis me, Zoile, cena?

felicem cena, Zoile, deinde tua?

Debet Aricino conuiua recumbere cliuo,

quem tua felicem, Zoile, cena facit.

20

Carmina Paulus emit, recitat sua carmina Paulus.

Nam quod emas possis iure uocare tuum.

21

Basia das aliis, aliis das, Postume, dextram.

Dicis 'Vtrum mauis? elige.' Malo manum.

22

Quid mihi uobiscum est, o Phoebe nouemque sorores?

ecce nocet uati Musa iocosa suo.

Dimidio nobis dare Postumus ante solebat

basia, nunc labro coepit utroque dare.

23

Non dicam, licet usque me rogetis,

qui sit Postumus in meo libello,

non dicam: quid enim mihi necesse est

has offendere basiationes,

5

quae se tam bene uindicare possunt?

24

'Si det iniqua tibi tristem fortuna reatum,

squalidus haerebo pallidiorque reo:

si iubeat patria damnatum excedere terra,

per freta, per scopulos exulis ibo comes.'

5

Dat tibi diuitias: ecquid sunt ista duorum?

Das partem? Multum est? Candide, das aliquid?

Mecum eris ergo miser: quod si deus ore sereno

adnuerit, felix, Candide, solus eris.

25

Das numquam, semper promittis, Galla, roganti:

si semper fallis, iam rogo, Galla, nega.

26

Quod querulum spirat, quod acerbum Naeuia tussit,

inque tuos mittit sputa subinde sinus,

iam te rem factam, Bithynice, credis habere?

Erras: blanditur Naeuia, non moritur.

27

Laudantem Selium cenae cum retia tendit

accipe, siue legas siue patronus agas:

'Effecte! grauiter! cito! nequiter! euge! beate!'--

'Hoc uolui! Facta est iam tibi cena, tace.'

28

Rideto multum qui te, Sextille, cinaedum

dixerit et digitum porrigito medium.

Sed nec pedico es nec tu, Sextille, fututor,

calda Vetustinae nec tibi bucca placet.

5

Ex istis nihil es fateor, Sextille: quid ergo es?

Nescio, sed tu scis res superesse duas.

29

Rufe, uides illum subsellia prima terentem,

cuius et hinc lucet sardonychata manus

quaeque Tyron totiens epotauere lacernae

et toga non tactas uincere iussa niues,

5

cuius olet toto pinguis coma Marcelliano

et splendent uolso bracchia trita pilo,

non hesterna sedet lunata lingula planta,

coccina non laesum pingit aluta pedem,

et numerosa linunt stellantem splenia frontem.

10

Ignoras quid sit? Splenia tolle, leges.

30

Mutua uiginti sestertia forte rogabam,

quae uel donanti non graue munus erat:

quippe rogabatur felixque uetusque sodalis

et cuius laxas arca flagellat opes.

5

Is mihi 'Diues eris, si causas egeris' inquit.

Quod peto da, Gai: non peto consilium.

31

Saepe ego Chrestinam futui. Det quam bene quaeris?

Supra quod fieri nil, Mariane, potest.

32

Lis mihi cum Balbo est, tu Balbum offendere non uis,

Pontice. Cum Licino est: hic quoque magnus homo est.

Vexat saepe meum Patrobas confinis agelllum:

contra libertum Caesaris ire times.

5

Abnegat et retinet nostrum Laronia seruum:

respondes 'Orba est, diues, anus, uidua.'

Non bene, crede mihi, seruo seruitur amico:

sit liber, dominus qui uolet esse meus.

33

Cur non basio te, Philaeni? calua es.

Cur non basio te, Philaeni? rufa es.

Cur non basio te, Philaeni? lusca es.

Haec qui basiat, o Philaeni, fellat.

34

Cum placeat Phileros tota tibi dote redemptus,

tres pateris natos, Galla, perire fame.

Praestatur cano tanta indulgentia cunno

quem nec casta potest iam decuisse Venus.

5

Perpetuam di te faciant Philerotis amicam,

o mater, qua nec Pontia deterior.

35

Cum sint crura tibi similent quae cornua lunae,

in rhytio poteras, Phoebe, lauare pedes.

36

Flectere te nolim, sed nec turbare capillos;

splendida sit nolo, sordida nolo cutis;

nec mitratorum nec sit tibi barba reorum:

nolo uirum nimium, Pannyche, nolo parum.

5

Nunc sunt crura pilis et sunt tibi pectora saetis

horrida, sed mens est, Pannyche, uolsa tibi.

37

Quidquid ponitur hinc et inde uerris,

mammas suminis imbricemque porci

communemque duobus attagenam,

mullum dimidium lupumque totum

5

muraenaeque latus femurque pulli

stillantemque alica sua palumbum.

Haec cum condita sunt madente mappa,

traduntur puero domum ferenda:

nos accumbimus otiosa turba.

10

Vllus si pudor est, repone cenam:

cras te, Caeciliane, non uocaui.

38

Quid mihi reddat ager quaeris, Line, Nomentanus?

Hoc mihi reddit ager: te, Line, non uideo.

39

Coccina famosae donas et ianthina moechae:

uis dare quae meruit munera? Mitte togam.

40

Vri Tongilius male dicitur hemitritaeo.

Noui hominis fraudes: esurit atque sitit.

Subdola tenduntur crassis nunc retia turdis,

hamus et in mullum mittitur atque lupum.

5

Caecuba saccentur quaeque annus coxit Opimi,

condantur parco fusca Falerna uitro.

omnes Tongilium medici iussere lauari:

o stulti, febrem creditis esse? Gula est.

41

'Ride si sapis, o puella, ride'

Paelignus, puto, dixerat poeta:

sed non dixerat omnibus puellis.

Verum ut dixerit omnibus puellis,

5

non dixit tibi: tu puella non es,

et tres sunt tibi, Maximina, dentes,

sed plane piceique buxeique.

Quare si speculo mihique credis,

debes non aliter timere risum,

10

quam uentum Spanius manumque Priscus,

quam cretata timet Fabulla nimbum,

cerussata timet Sabella solem.

Voltus indue tu magis seueros,

quam coniunx Priami nurusque maior;

15

mimos ridiculi Philistionis

et conuiuia nequiora uita

et quidquid lepida procacitate

laxat perspicuo labella risu.

Te maestae decet adsidere matri

20

lugentique uirum piumue fratrem,

et tantum tragicis uacare Musis.

At tu iudicium secuta nostrum

plora, si sapis, o puella, plora.

42

Zoile, quid solium subluto podice perdis?

Spurcius ut fiat, Zoile, merge caput.

43

Koina philon haec sunt, haec sunt tua, Candide, koinav,

quae tu magnilocus nocte dieque sonas:

te Lacedaemonio uelat toga lota Galaeso

uel quam seposito de grege Parma dedit:

5

at me, quae passa est furias et cornua tauri,

noluerit dici quam pila prima suam.

Misit Agenoreas Cadmi tibi terra lacernas:

non uendes nummis coccina nostra tribus.

Tu Libycos Indis suspendis dentibus orbis:

10

fulcitur testa fagina mensa mihi.

Inmodici tibi flaua tegunt chrysendeta mulli:

concolor in nostra, cammare, lance rubes.

Grex tuus Iliaco poterat certare cinaedo:

at mihi succurrit pro Ganymede manus.

15

Ex opibus tantis ueteri fidoque sodali

das nihil et dicis, Candide, Koina philon?

44

Emi seu puerum togamue pexam

seu tres, ut puta, quattuorue libras,

Sextus protinus ille fenerator,

quem nostis ueterem meum sodalem,

5

ne quid forte petam timet cauetque,

et secum, sed ut audiam, susurrat:

'Septem milia debeo Secundo,

Phoebo quattuor, undecim Phileto,

et quadrans mihi nullus est in arca.'

10

O grande ingenium mei sodalis!

Durum est, Sexte, negare, cum rogaris:

quanto durius, antequam rogeris!

45

Quae tibi non stabat praecisa est mentula, Glypte.

Demens, cum ferro quid tibi? Gallus eras.

46

Florida per uarios ut pingitur Hybla colores,

cum breue Sicaniae uer populantur apes,

sic tua subpositis conlucent prela lacernis,

sic micat innumeris arcula synthesibus,

5

+atque unam+ uestire tribum tua candida possunt,

Apula non uno quae grege terra tulit.

Tu spectas hiemem succincti lentus amici

pro scelus! et lateris frigora trita tui.

Quantum erat, infelix, pannis fraudare duobus --

10

quid renuis? -- non te, Naeuole, sed tineas?

47

Subdola famosae moneo fuge retia moechae,

leuior o conchis, Galle, Cytheriacis.

Confidis natibus? Non est pedico maritus;

quae faciat duo sunt: irrumat aut futuit.

48

Coponem laniumque balneumque,

tonsorem tabulamque calculosque

et paucos, sed ut eligam, libellos:

unum non nimium rudem sodalem

5

et grandem puerum diuque leuem

et caram puero meo puellam:

haec praesta mihi, Rufe, uel Butuntis,

et thermas tibi habe Neronianas.

49

Vxorem nolo Telesinam ducere: quare?

Moecha est. Sed pueris dat Telesina: uolo.

50

Quod fellas et aquam potas, nil, Lesbia, peccas:

qua tibi parte opus est, Lesbia, sumis aquam.

51

Vnus saepe tibi tota denarius arca

cum sit et hic culo tritior, Hylle, tuo,

non tamen hunc pistor, non auferet hunc tibi copo,

sed si quis nimio pene superbus erit.

5

Infelix uenter spectat conuiuia culi,

et semper miser hic esurit, ille uorat.

52

Nouit loturos Dasius numerare: poposcit

mammosam Spatalen pro tribus; illa dedit.

53

Vis fieri liber? Mentiris, Maxime, non uis:

sed fieri si uis, hac ratione potes.

Liber eris, cenare foris si, Maxime, nolis,

Veintana tuam si domat uua sitim,

5

si ridere potes miseri chrydendeta Cinnae,

contentus nostra si potes esse toga,

si plebeia Venus gemino tibi uincitur asse,

si tua non rectus tecta subire potes.

Haec tibi si uis est, si mentis tanta potestas,

10

liberior Partho uiuere rege potes.

54

Quid de te, Line, suspicetur uxor

et qua parte uelit pudiciorem,

certis indiciis satis probauit,

custodem tibi quae dedit spadonem.

5

Nil nasutius hac maligniusque.

55

Vis te, Sexte, coli: uolebam amare.

Parendum est tibi: quod iubes, coleris;

sed si te colo, Sexte, non amabo.

56

Gentibus in Libycis uxor tua, Galle, male audit

inmodicae foedo crimine auaritiae.

Sed mera narrantur mendacia: non solet illa

accipere omnino. Quid solet ergo? Dare.

57

Hic quem uidetis gressibus uagis lentum,

amethystinatus media qui secat Saepta,

quem non lacernis Publius meus uincit,

non ipse Cordus alpha paenulatorum,

5

quem grex togatus sequitur et capillatus

recensque sella linteisque lorisque,

oppignerauit modo modo ad Cladi mensam

uix octo nummis anulum, unde cenaret.

58

Pexatus pulchre rides mea, Zoile, trita.

Sunt haec trita quidem, Zoile, sed mea sunt.

59

Mica uocor: quid sim cernis, cenatio parua:

ex me Caesareum prospicis ecce tholum.

Frange toros, pete uina, rosas cape, tinguere nardo:

ipse iubet mortis te meminisse deus.

60

Vxorem armati futuis, Puer Hylle, tribuni,

supplicium tantum dum puerile times.

Vae tibi! dum ludis, castrabere. Iam mihi dices

'Non licet hoc'. Quid? tu quod facis, Hylle, licet?

61

Cum tibi uernarent dubia lanugine malae,

lambebat medios improba lingua uiros.

Postquam triste caput fastidia uispillonum

et miseri meruit taedia carnificis,

5

uteris ore aliter nimiaque aerugine captus

adlatras nomen quod tibi cumque datur.

Haereat inguinibus potius tam noxia lingua:

nam cum fellaret, purior illa fuit.

62

Quod pectus, quod crura tibi, quod bracchia uellis,

quod cincta est breuibus mentula tonsa pilis,

hoc praestas, Labiene, tuae -- quis nescit? -- amicae.

Cui praestas, culum quod, Labiene, pilas?

63

Sola tibi fuerant sestertia, Miliche, centum,

quae tulit e sacra Leda redempta uia.

Miliche, luxuria est si tanti diues amares.

'Non amo' iam dices: haec quoque luxuria est.

64

Dum modo causidicum, dum te modo rhetora fingis

et non decernis, Laure, quid esse uelis,

Peleos et Priami transit et Nestoris aetas

et fuerat serum iam tibi desinere.

5

Incipe, tres uno perierunt rhetores anno,

si quid habes animi, si quid in arte uales.

Si schola damnatur, fora litibus omnia feruent,

ipse potest fieri Marsua causidicus.

Heia age, rumpe moras: quo te sperabimus usque?

10

Dum quid sis dubitas, iam potes esse nihil.

65

Cur tristiorem cernimus Saleianum?

'An causa leuis est?' inquis, 'extuli uxorem.'

O grande fati crimen! O grauem casum!

Illa, illa diues mortua est Secundilla,

5

centena decies quae tibi dedit dotis?

Nollem accidisset hoc tibi, Saleiane.

66

Vnus de toto peccauerat orbe comarum

anulus, incerta non bene fixus acu:

hoc facinus Lalage speculo, quo uiderat, ulta est,

et cecidit saeuis icta Plecusa comis.

5

Desine iam, Lalage, tristes ornare capillos,

tangat et insanum mulla puella caput.

Hoc salamandra notet uel saeua nouacula nudet,

ut digan speculo fiat imago tua.

67

Occurris quocumque loco mihi, Postume, clamas

protinus et prima est haec tua uox 'Quid agis?'

Hoc, si me decies una conueneris hora,

dicis: habes puto tu, Postume, nil quod agas.

68

Quod te nomine iam tuo saluto,

quem regem et dominum prius uocabam,

ne me dixeris esse contumacem:

totis pillea sarcinis redemi.

5

Reges et dominos habere debet

qui se non habet atque concupiscit

quod reges dominique concupiscunt.

Seruom si potes, Ole, non habere,

et regem potes, Ole, non habere.

69

Inuitum cenare foris te, Classice, dicis:

si non mentiris, Classice, dispeream.

Ipse quoque ad cenam gaudebat Apicius ire:

cum cenaret, erat tristior ille, domi.

5

Si tamen inuitus uadis, cur, Classice, uadis?

'Cogor' ais: uerum est; cogitur et Selius.

En rogat ad cenam Melior te, Classice, rectam:

grandia uerba ubi sunt? Si uir es, ecce, nega.

70

Non uis in solio prius lauari

quemquam, Cotile: causa quae, nisi haec est,

undis ne fouearis irrumatis?

Primus te licet abluas: necesse est

5

ante hic mentula quam caput lauetur.

71

Candidius nihil est te, Caeciliane. Notaui,

si quando ex nostris disticha pauca lego,

protinus aut Marsi recitas aut scripta Catulli.

Hoc mihi das, tamquam deteriora legas,

5

ut conlata magis placeant mea? Credimus istud:

malo tamen recites, Caeciliane, tua.

72

Hesterna factum narratur, Postume, cena

quod nollem -- quis enim talia facta probet? --

os tibi percisum quanto non ipse Latinus

uilia Panniculi percuti ora sono:

5

quodque magis mirum est, auctorem criminis huius

Caecilium tota rumor in urbe sonat.

Esse negas factum: uis hoc me credere? credo.

Quid quod habet testes, Postume, Caecilius?

73

Quid faciat uolt scire Lyris. Quid? Sobria fellat.

74

Cinctum togatis post et ante Saufeium,

quanta reduci Regulus solet turba,

ad alta tonsum templa cum reum misit,

Materne, cernis? Inuidere nolito:

5

comitatus iste sit precor tuus numquam.

Hos illi amicos et greges togatorum

Fuficulenus praestat et Fauentinus.

75

Verbera securi solitus leo ferre magistri

insertamque pati blandus in ora manum

dedidicit pacem subito feritate reuersa,

quanta nec in Libycis debuit esse iugis.

5

Nam duo de tenera puerilia corpora turba,

sanguineam rastris quae renouabat humum,

saeuos et infelix furiali dente peremit:

Martia non uidit maius harena nefas.

Exclamare libet: 'Crudelis, perfide, praedo,

10

a nostra pueris parcere disce lupa!'

76

Argenti libras Marius tibi quinque reliquit,

cui nihil ipse dabas: hic tibi uerba dedit?

77

Cosconi, qui longa putas epigrammata nostra,

utilis unguendis axibus esse potes.

Hac tu credideris longum ratione colosson

et puerum Bruti dixeris esse breuem.

5

Disce quod ignoras: Marsi doctique Pedonis

saepe duplex unum pagina tractat opus.

Non sunt longa quibus nihil est quod demere possis,

sed tu, Cosconi, disticha longa facis.

78

Aestiuo serues ubi piscem tempore, quaeris?

In thermis serua, Caeciliane, tuis.

79

Inuitas tunc me cum scis, Nasica, uocasse.

Excusatum habeas me rogo: ceno domi.

80

Hostem cum fugeret, se Fannius ipse peremit.

Hic, rogo, non furor est, ne moriare, mori?

81

Laxior hexaphoris tua sit lectica licebit:

cum tamen haec tua sit, Zoile, sandapila est.

82

Abscisa seruom quid figis, Pontice, lingua?

Nescis tu populum, quod tacet ille, loqui?

83

Foedasti miserum, marite, moechum,

et se, qui fuerant prius, requirunt

trunci naribus auribusque uoltus.

Credis te satis esse uindicatum?

5

Erras: iste potest et irrumare.

84

Mollis erat facilisque uiris Poeantius heros:

uolnera sic Paridis dicitur ulta Venus.

Cur lingat cunnum Siculus Sertorius, hoc est:

abs hoc occisus, Rufe, uidetur Eryx.

85

Vimine clausa leui niueae custodia coctae,

hoc tibi Saturni tempore munus erit.

Dona quod aestatis misi tibi mense Decembri

si quereris, rasam tu mihi mitte togam.

86

Quod nec carmine glorior supino

nec retro lego Sotaden cinaedum,

nusquam Graecula quod recantat echo

nec dictat mihi luculentus Attis

5

mollem debilitate galliambon,

non sum, Classice, tam malus poeta.

Quid si per gracilis uias petauri

inuitum iubeas subire Ladan?

Turpe est difficiles habere nugas

10

et stultus labor est ineptiarum.

Scribat carmina circulis Palaemon,

me raris iuuat auribus placere.

87

Dicis amore tui bellas ardere puellas,

qui faciem sub aqua, Sexte, natantis habes.

88

Nil recitas et uis, Mamerce, poeta uideri:

quidquid uis esto, dummodo nil recites.

89

Quod nimio gaudes noctem producere uino

ignosco: uitium, Gaure, Catonis habes.

Carmina quod scribis Musis et Apolline nullo

laudari debes: hoc Ciceronis habes.

5

Quod uomis, Antoni: quod luxuriaris, Apici.

Quod fellas, uitium dic mihi cuius habes?

90

Quintiliane,uagae moderator summe iuuentae,

gloria Romanae, Quintiliane, togae,

uiuere quod propero pauper nec inutilis annis,

da ueniam: properat uiuere nemo satis.

5

Differat hoc patrios optat qui uincere census

atriaque inmocicis artat imaginibus:

me focus et nigros non indignantia fumos

tecta iuuant et fons uiuus et herba rudis.

Sit mihi uerna satur, sit non doctissima coniunx,

10

sit nox cum somno, sit sine lite dies.

91

Rerum certa salus, terrarum gloria, Caesar,

sospite quo magnos credimus esse deos,

si festinatis totiens tibi lecta libellis

detinuere oculos carmina nostra tuos,

5

quod fortuna uetat fieri permitte uideri,

natorum genitor credar ut esse trium.

Haec, si displicui, fuerint solacia nobis;

haec fuerint nobis praemia, si placui.

92

Natorum mihi ius trium roganti

Musarum pretium dedit mearum

solus qui poterat. Valebis, uxor:

non debet domini perire munus.

93

'Primus ubi est' inquis 'cum sit liber iste secundus?'

Quid faciam, si plus ille pudoris habet?

Tu tamen hunc fieri si mauis, Regule, primum,

unum de titulo tollere iota potes.

 

1

Hoc tibi quidquid id est longinquis mittit ab oris

Gallia Romanae nomine dicta togae.

Hunc legis et laudas librum fortasse priorem:

illa uel haec mea sunt, quae meliora putas.

5

Plus sane placeat domina qui natus in urbe est:

debet enim Gallum uincere uerna liber.

2

Cuius uis fieri, libelle, munus?

Festina tibi uindicem parare,

ne nigram cito raptus in culinam

cordylas madida tegas papyro

5

uel turis piperisue sis cucullus.

Faustini fugis in sinum? sapisti.

Cedro nunc licet ambules perunctus

et frontis gemino decens honore

pictis luxurieris umbilicis,

10

et te purpura delicata uelet,

et cocco rubeat superbus index.

illo uindice nec Probum timeto.

3

Formonsam faciem nigro medicamine celas,

sed non formonso corpore laedis aquas.

Ipsam crede deam uerbis tibi dicere nostris:

"Aut aperi faciem, aut tu tunicata laua."

4

Romam uade, liber: si, ueneris unde, requiret,

Aemiliae dices de regione uiae;

si, quibus in terris, qua simus in urbe, rogabit,

Corneli referas me licet esse Foro.

5

Cur absim, quaeret; breuiter tu multa fatere:

"Non poterat uanae taedia ferre togae."

"Quando uenit?" dicet; tu respondeto: "Poeta

exierat: ueniet, cum citharoedus erit."

5

Vis commendari sine me cursurus in urbem,

parue liber, multis? An satis unus erit?

Vnus erit, mihi crede, satis, cui non eris hospes,

Iulius, adsiduum nomen in ore meo.

5

Protinus hunc primae quaeres in limine Tectae:

quos tenuit Daphnis, nunc tenet ille lares.

Est illi coniunx, quae te manibusque sinuque

excipiet, tu uel puluerulentus eas.

Hos tu seu pariter siue hanc illumue priorem

10

uideris, hoc dices "Marcus hauere iubet",

et satis est. Alios commendet epistola: peccat

qui commendandum se putat esse suis.

6

Lux tibi post Idus numeratur tertia Maias,

Marcelline, tuis bis celebranda sacris.

Imputat aetherios ortus haec prima parenti,

libat florentes haec tibi prima genas.

5

Magna licet dederit iucundae munera uitae,

plus numquam patri praestitit ille dies.

7

Centum miselli iam ualete quadrantes,

anteambulonis congiarium lassi,

quos diuidebat balneator elixus.

Quid cogitatis, o fames amicorum?

5

Regis superbi sportulae recesserunt.

"Nihil stropharum est: iam salarium dandum est."

8

"Thaida Quintus amat." "Quam Thaida?" "Thaida luscam."

Vnum oculum Thais non habet, ille duos.

9

Versiculos in me narratur scribere Cinna:

Non scribit, cuius carmina nemo legit.

10

Constituit, Philomuse, pater tibi milia bina

menstrua perque omnis praestitit illa dies,

luxuriam premeret cum crastina semper egestas

et uitiis essent danda diurna tuis.

5

Idem te moriens heredem ex asse reliquit:

exheredauit te, Philomuse, pater.

11

Si tua Thais nec lusca est, Quinte, puella,

cur in te factum distichon esse putas? ‹

Sed simile est aliquid. ‹ Pro Laide Thaida dixi?

Dic mihi, quid simile est Thais et Hermione?

5

Tu tamen es Quintus: mutemus nomen amantis:

si non uolt Quintus, Thaida Sextus amet.

12

Vnguentum, fateor, bonum dedisti

conuiuis here, sed nihil scidisti.

Res salsa est bene olere et esurire.

qui non cenat et unguitur, Fabulle,

5

hic uere mihi mortuus uidetur.

13

Dum non uis pisces, dum non uis carpere pullos

et plus quam putri, Naeuia, parcis apro,

accusas rumpisque cocum, tamquam omnia cruda

attulerit. Numquam sic ego crudus ero.

14

Romam petebat esuritor Tuccius

profectus ex Hispania.

Occurrit illi sportularum fabula:

a ponte rediit Muluio

15

Plus credit nemo tota quam Cordus in urbe.

"Cum sit tam pauper, quomodo?"Caecus amat.

16

Das gladiatores, sutorum regule, Cerdo,

quodque tibi tribuit subula, sica rapit.

Ebrius es: neque enim faceres hoc sobrius umquam,

ut uelles corio ludere, Cerdo, tuo.

5

Lusisti corio: sed te, mihi crede, memento

nunc in pellicula, Cerdo, tenere tua.

17

Circumlata diu mensis scribilita secundis

urebat nimio saeua calore manus;

sed magis ardebat Sabidi gula: protinus ergo

sufflauit buccis terque quaterque suis.

5

Illa quidem tepuit digitosque admittere uisa est,

sed nemo potuit tangere: merda fuit.

18

Perfrixisse tuas questa est praefatio fauces:

cum te excusaris, Maxime, quid recitas?

19

Proxima centenis ostenditur ursa columnis,

exornant fictae qua platanona ferae.

Huius dum patulos adludens temptat hiatus

pulcher Hylas, teneram mersit in ora manum:

5

uipera sed caeco scelerata latebat in aere

uiuebatque anima dereriore fera.

Non sensit puer esse dolos, nisi dente recepto

dum perit. O facinus, falsa quod ursa fuit!

20

Dic, Musa, quid agat Canius meus Rufus:

utrumque chartis tradit ille uicturis

legenda temporum acta Claudianorum,

an quae Neroni falsus adstruit scriptor?

5

An aemulatur inprobi iocos Phaedri?

Lasciuus elegis an seuerus herois?

An in cothurnis horridus Sophocleis?

An otiosus in schola poetarum

lepore tinctos Attico sales narrat?

10

Hinc si recessit, porticum terit templi

an spatia carpit lentus Argonautarum?

An delicatae sole rursus Europae

inter tepentes post meridiem buxos

sedet ambulatue liber acribus curis?

15

Titine thermis an lauatur Agrippae

an inpudici balneo Tigillini?

an rure Tulli fruitur atque Lucani?

An Pollionis dulce currit ad quartum?

an aestuantis iam profectus ad Baias

20

piger Lucrino nauculatur in stagno?

"Vis scire quid agat Canius tuus? Ridet."

21

Proscriptum famulus seruauit fronte notatus:

non fuit haec domini uita, sed inuidia.

22

Dederas, Apici, bis trecenties uentri,

sed adhuc supererat centies tibi laxum.

Hoc tu grauatus ut famem et sitim ferre,

summa uenenum potione perduxti.

5

Nihil est, Apici, tibi gulosius factum.

23

Omnia cum retro pueris obsonia tradas,

cur non mensa tibi ponitur a pedibus?

24

Vite nocens rosa stabat moriturus ad aras

hircus, Bacche, tuis uictima grata focis;

quem Tuscus mactare deo cum uellet aruspex,

dixerat agresti forte rudique uiro

5

ut cito testiculos et acuta falce secaret,

taeter ut inmundae carnis abiret odor.

Ipse super uirides aras luctantia pronus

dum resecat cultro colla premitque manu,

ingens iratis apparuit hirnea sacris.

10

Occupat hanc ferro rusticus atque secat,

hoc ratus antiquos sacrorum poscere ritus

talibus et fibris numina prisca coli.

Sic, modo qui Tuscus fueras, nunc Gallus aruspex,

dum iugulas hircum, factus es ipse caper.

25

Si temperari balneum cupis feruens,

Faustine, quod uix Iulianus intraret,

roga lauetur rhetorem Sabineium:

Neronianas is refrigerat thermas.

26

Praedia solus habes et solus, Candide, nummos,

aurea solus habes, murrina solus habes,

Massica solus habes et Opimi Caecuba solus,

et cor solus habes, solus et ingenium.

5

Omnia solus habes ‹ nec me puta uelle negare ‹

uxorem sed habes, Candide, cum populo.

27

Numquam me reuocas, uenias cum saepe uocatus:

ignosco, nullum si modo, Galle, uocas.

Inuitas alios: uitium est utriusque. "Quod?" inquis.

Et mihi cor non est et tibi, Galle, pudor.

28

Auriculam Mario grauiter miraris olere.

Tu facis hoc: garris, Nestor, in auriculam.

29

Has cum gemina compede dedicat catenas,

Saturne, tibi Zoilus, anulos priores.

30

Sportula nulla datur; gratis conuiua recumbis:

dic mihi, quid Romae, Gargiliane, facis?

Vnde tibi togula est et fuscae pensio cellae?

unde datur quadrans? unde uir es Chiones?

5

Cum ratione licet dicas te uiuere summa,

quod uiuis, nulla cum ratione facis.

31

Sunt tibi, confiteor, diffusi iugera campi,

urbanique tenent praedia multa lares,

et seruit dominae numerosus debitor arcae,

sustentatque tuas aurea massa dapes.

5

Fastidire tamen noli, Rufine, minores:

plus habuit Didymos, plus Philomelus habet.

32

An possim uetulam quaeris, Matrinia: possum

et uetulam, sed tu mortua, non uetula es:

possum Hecubam, possum Niobam, Matrinia, sed si

nondum erit illa canis, nondum erit illa lapis.

33

Ingenuam malo, sed si tamen illa negetur,

libertina mihi proxuma condicio est.

Extremo est ancilla loco: sed uincet utramque,

si facie nobis haec erit ingenua.

34

Digna tuo cur sis indignaque nomine, dicam.

Frigida es et nigra es: non es et es Chione.

35

Artis Phidiacae toreuma clarum

pisces aspicis: adde aquam, natabunt.

36

Quod nouus et nuper factus tibi praestat amicus,

hoc praestare iubes me, Fabiane, tibi:

horridus ut primo semper te mane salutem

per mediumque trahat me tua sella lutum,

5

lassus ut in thermas decuma uel serius hora

te sequar Agrippae, cum lauer ipse Titi.

Hoc per triginta merui, Fabiane, Decembres,

ut sim tiro tuae semper amicitiae?

Hoc merui, Fabiane, toga tritaque meaque,

10

ut nondum credas me meruisse rudem?

37

Irasci tantum felices nostis amici.

Non belle facitis, sed iuuat hoc: facite.

38

Quae te causa trahit uel quae fiducia Romam,

Sexte? Quid aut speras aut petis inde? Refer.

"Causas" inquis "agam Cicerone disertior ipso

atque erit in triplici par mihi nemo foro."

5

Egit Atestinus causas et Ciuis ‹ utrumque

noras ‹; sed neutri pensio tota fuit.

"Si nihil hinc ueniet, pangentur carmina nobis:

audieris, dices esse Maronis opus."

Insanis: omnes gelidis quicumque lacernis

10

sunt tibi, Nasones Vergiliosque uides.

"Atria magna colam."Vix tres aut quattuor ista

res aluit; pallet cetera turba fame.

"Quid faciam? suade: nam certum est uiuere Romae."

Si bonus es, casu uiuere, Sexte, potes.

39

Iliaco similem puerum, Faustine, ministro

lusca Lycoris amat. Quam bene lusca uidet!

40

Inserta phialae Mentoris manu ducta

lacerta uiuit et timetur argentum.

41

Mutua quod nobis ter quinquagena dedisti

ex opibus tantis, quas grauis arca premit,

esse tibi magnus, Telesine, uideris amicus.

Tu magnus, quod das? Immo ego, quod recipis.

42

Lomento rugas uteri quod condere temptas,

Polla, tibi uentrem, non mihi labra linis.

Simpliciter pateat uitium fortasse pusillum:

quod tegitur, maius creditur esse malum.

43

Mentiris iuuenem tinctis, Laetine, capillis,

tam subito coruus, qui modo cycnus eras.

Non omnes fallis; scit te Proserpina canum:

personam capiti detrahet illa tuo.

44

Occurrit tibi nemo quod libenter

quod, quacumque uenis, fuga est et ingens

circa te, Ligurine, solitudo,

quid sit, scire cupis? Nimis poeta es.

5

Hoc ualde uitium periculosum est.

Non tigris catulis citata raptis,

non dipsas medio perusta sole,

nec sic scorpios inprobus timetur.

Nam tantos, rogo, quis ferat labores?

10

Et stanti legis et legis sedenti,

currenti legis et legis cacanti.

In thermas fugio: sonas ad aurem.

Piscinam peto: non licet natare.

Ad cenam propero: tenes euntem.

15

Ad cenam uenio: fugas edentem.

Lassus dormio: suscitas iacentem.

Vis, quantum facias mali, uidere?

Vir iustus, probus, innocens timeris.

45

Fugerit an Phoebus mensas cenamque Thyestae

ignoro: fugimus nos, Ligurine, tuam.

Illa quidem lauta est dapibusque instructa superbis,

sed nihil omnino te recitante placet.

5

Nolo mihi ponas rhombos mullumue bilibrem

nec uolo boletos, ostrea nolo: tace.

46

Exigis a nobis operam sine fine togatam

non eo, libertum sed tibi mitto meum.

"Non est"inquis "idem."Multo plus esse probabo:

uix ego lecticam subsequar, ille feret.

5

In turbam incideris, cunctos umbone repellet:

inualidum est nobis ingenuumque latus.

Quidlibet in causa narraueris, ipse tacebo:

at tibi tergeminum mugiet ille sophos.

Lis erit, ingenti faciet conuicia uoce:

10

esse pudor uetuit fortia uerba mihi.

"Ergo nihil nobis"inquis "praestabis amicus?"

Quidquid libertus, Candide, non poterit.

47

Capena grandi porta qua pluit gutta

Phrygiumque Matris Almo qua lauat ferrum,

Horatiorum qua uiret sacer campus

qua pusilli feruet Herculis fanum,

5

Faustine, plena Bassus ibat in reda,

omnis beati copias trahens ruris.

Illic uideres frutice nobili caules

et utrumque porrum sessilesque lactucas

pigroque uentri non inutiles betas;

10

illic coronam pinguibus grauem turdis

leporemque laesum Gallici canis dente

nondumque uicta lacteum faba porcum;

nec feriatus ibat ante carrucam,

sed tuta faeno cursor oua portabat.

15

Vrbem petebat Bassus? Immo rus ibat.

48

Pauperis extruxit cellam, sed uendidit Olus

praedia: nunc cellam pauperis Olus habet.

49

Veientana mihi misces, ubi Massica potas:

olfacere haec malo pocula quam bibere.

50

Haec tibi, non alia, est ad cenam causa uocandi,

uersiculos recites ut, Ligurine, tuos.

Deposui soleas, adfertur protinus ingens

inter lactucas oxygarumque liber:

5

alter perlegitur, dum fercula prima morantur:

tertius est, nec adhuc mensa secunda uenit:

et quartum recitas et quintum denique librum.

Putidus est, totiens si mihi ponis aprum.

Quod si non scombris scelerata poemata donas,

10

cenabis solus iam, Ligurine, domi.

51

Cum faciem laudo, cum miror crura manusque,

dicere, Galla, soles "Nuda placebo magis",

et semper uitas communia balnea nobis.

Numquid, Galla, times ne tibi non placeam?

52

Empta domus fuerat tibi, Tongiliane, ducentis:

abstulit hanc nimium casus in urbe frequens.

Conlatum est deciens. Rogo, non potes ipse uideri

incendisse tuam, Tongiliane, domum?

53

Et uoltu poteram tuo carere

et collo manibusque cruribusque

et mammis natibusque clunibusque,

et, ne singula persequi laborem,

5

tota te poteram, Chloe, carere.

54

Cum dare non possim quod poscis, Galla, rogantem,

multo simplicius, Galla, negare potes.

55

Quod, quacumque uenis, Cosmum migrare putamus

et fluere excusso cinnama fusa uitro,

nolo peregrinis placeas tibi, Gellia, nugis.

Scis, puto, posse meum sic bene olere canem.

56

Sit cisterna mihi quam uinea malo Rauennae,

cum possim multo uendere pluris aquam.

57

Callidus imposuit nuper mihi copo Rauennae:

cum peterem mixtum, uendidit ille merum.

58

Baiana nostri uilla, Basse, Faustini

non otiosis ordinata myrtetis

uiduaque platano tonsilique buxeto

ingrata lati spatia detinet campi,

5

sed rure uero barbaroque laetatur.

Hic farta premitur angulo Ceres omni

et multa fragrat testa senibus autumnis;

hic post Nouembres imminente iam bruma

seras putator horridus refert uuas.

10

Truces in alta ualle mugiunt tauri

uitulusque inermi fronte prurit in pugnam.

Vagatur omnis turba sordidae chortis,

argutus anser gemmeique pauones

nomenque debet quae rubentibus pinnis

15

et picta perdix Numidicaeque guttatae

et impiorum phasiana Colchorum;

Rhodias superbi feminas premunt galli;

sonantque turres plausibus columbarum,

gemit hinc palumbus, inde cereus turtur.

20

Auidi secuntur uilicae sinum porci

matremque plenam mollis agnus expectat.

Cingunt serenum lactei focum uernae

et larga festos lucet ad lares silua.

Non segnis albo pallet otio caupo,

25

nec perdit oleum lubricus palaestrita,

sed tendit auidis rete subdolum turdis

tremulaue captum linea trahit piscem

aut inpeditam cassibus refert dammam.

Exercet hilares facilis hortus urbanus,

30

et paedagogo non iubente lasciui

parere gaudent uilico capillati,

et delicatus opere fruitur eunuchus.

Nec uenit inanis rusticus salutator:

fert ille ceris cana cum suis mella

35

metamque lactis Sassinate de silua;

somniculosos ille porrigit glires,

hic uagientem matris hispidae fetum,

alius coactos non amare capones;

et dona matrum uimine offerunt texto

40

grandes proborum uirgines colonorum.

Facto uocatur laetus opere uicinus;

nec auara seruat crastinas dapes mensa:

uescuntur omnes ebrioque non nouit

satur minister inuidere conuiuae.

45

At tu sub urbe possides famem mundam

et turre ab alta prospicis meras laurus,

furem Priapo non timente securus;

et uinitorem farre pascis urbano

pictamque portas otiosus ad uillam

50

holus, oua, pullos, poma, caseum, mustum.

Rus hoc uocari debet, an domus longe?

59

Sutor cerdo dedit tibi, culta Bononia, munus,

fullo dedit Mutinae: nunc ubi copo dabit?

60

Cum uocer ad cenam non iam uenalis ut ante,

cur mihi non eadem quae tibi cena datur?

Ostrea tu sumis stagno saturata Lucrino,

sugitur inciso mitulus ore mihi;

5

sunt tibi boleti, fungos ego sumo suillos;

res tibi cum rhombo est, at mihi cum sparulo.

Aureus inmodicis turtur te clunibus implet,

ponitur in cauea mortua pica mihi.

Cur sine te ceno cum tecum, Pontice, cenem?

10

Sportula quod non est prosit: edamus idem.

61

Esse nihil dicis quidquid petis, inprobe Cinna:

si nil, Cinna, petis, nil tibi, Cinna, nego.

62

Centenis quod emis pueros et saepe ducenis,

quod sub rege Numa condita uina bibis,

quod constat decies tibi non spatiosa supellex,

libra quod argenti milia quinque rapit,

5

aurea quod fundi pretio carruca paratur,

quod pluris mula est quam domus empta tibi:

haec animo credis magno te, Quinte, parare?

Falleris: haec animus, Quinte, pusillus emit.

63

Cotile, bellus homo es: dicunt hoc, Cotile, multi.

Audio: sed quid sit, dic mihi, bellus homo?

"Bellus homo est, flexos qui digerit ordine crines,

balsama qui semper, cinnama semper olet;

5

cantica qui Nili, qui Gaditana susurrat,

qui mouet in uarios bracchia uolsa modos;

inter femineas tota qui luce cathedras

desidet atque aliqua semper in aure sonat;

qui legit hinc illinc missas scribitque tabellas;

10

pallia uicini qui refugit cubiti;

qui scit quam quis amet, qui per conuiuia currit,

Hirpini ueteres qui bene nouit auos."

Quid narras? Hoc est, hoc est homo, Cotile, bellus?

Res pertricosa est, Cotile, bellus homo.

64

Sirenas hilarem nauigantium poenam

blandasque mortes gaudiumque crudele,

quas nemo quondam deserebat auditas,

fallax Vlixes dicitur reliquisse.

5

Non miror: illud, Cassiane, mirarer,

si fabulantem Canium reliquisset.

65

Quod spirat tenera malum mordente puella,

quod de Corycio quae uenit aura croco;

uinea quod primis cum floret cana racemis,

gramina quod redolent, quae modo carpsit ouis;

5

quod myrtus, quod messor Arabs, quod sucina trita,

pallidus Eoo ture quod ignis olet;

gleba quod aestiuo leuiter cum spargitur imbre,

quod madidas nardo passa corona comas:

hoc tua, saeue puer Diadumene, basia fragrant.

10

Quid si tota dares illa sine inuidia?

66

Par scelus admisit Phariis Antonius armis:

abscidit uoltus ensis uterque sacros.

Illud, laurigeros ageres cum laeta triumphos,

hoc tibi, Roma, caput, cum loquereris, erat.

5

Antoni tamen est peior quam causa Pothini:

hic facinus domino praestitit, ille sibi.

67

Cessatis, pueri, nihilque nostis,

Vaterno Rasinaque pigriores,

quorum per uada tarda nauigantes

lentos tinguitis ad celeuma remos.

5

Iam prono Phaetonte sudat Aethon

exarsitque dies et hora lassos

interiungit equos meridiana:

at uos tam placidas uagi per undas

tuta luditis otium carina.

10

Non nautas puto uos, sed Argonautas.

68

Huc est usque tibi scriptus, matrona, libellus.

Cui sint scripta rogas interiora? Mihi.

Gymnasium, thermas, stadium est hac parte: recede.

Exuimur: nudos parce uidere uiros.

5

Hinc iam deposito post uina rosasque pudore,

quid dicat nescit saucia Terpsichore:

schemate nec dubio, sed aperte nominat illam

quam recipit sexto mense superba Venus,

custodem medio statuit quam uilicus horto,

10

opposita spectat quam proba uirgo manu.

Si bene te noui, longum iam lassa libellum

ponebas, totum nunc studiosa leges.

69

Omnia quod scribis castis epigrammata uerbis

inque tuis nulla est mentula carminibus,

admiror, laudo; nihil est te sanctius uno:

at mea luxuria pagina nulla uacat.

5

Haec igitur nequam iuuenes facilesque puellae,

haec senior, sed quem torquet amica, legat:

at tua, Cosconi, uenerandaque sanctaque uerba

a pueris debent uirginibusque legi.

70

Moechus es Aufidiae, qui uir, Scaeuine, fuisti;

riualis fuerat qui tuus, ille uir est.

Cur aliena placet tibi, quae tua non placet, uxor?

Numquid securus non potes arrigere?

71

Mentula cum doleat puero, tibi, Naeuole, culus,

non sum diuinus, sed scio quid facias.

72

Vis futui nec uis mecum, Saufeia, lauari:

nescio quod magnum suspicor esse nefas.

Aut tibi pannosae dependent pectore mammae

aut sulcos uteri prodere nuda times

5

aut infinito lacerum patet inguen hiatu

aut aliquid cunni prominet ore tui.

Sed nihil est horum, credo, pulcherrima nuda es.

Si uerum est, uitium peius habes: fatua es.

73

Dormis cum pueris mutuniatis,

et non stat tibi, Phoebe, quod stat illis.

Quid uis me, rogo, Phoebe, suspicari?

Mollem credere te uirum uolebam,

5

sed rumor negat esse te cinaedum.

74

Psilothro faciem leuas et dropace caluam:

numquid tonsorem, Gargiliane, times?

Quid facient ungues? Nam certe non potes illos

resina Veneto nec resecare luto.

5

Desine, si pudor est, miseram traducere caluam:

hoc fieri cunno, Gargiliane, solet.

75

Stare, Luperce, tibi iam pridem mentula desit,

luctaris demens tu tamen arrigere.

Sed nihil erucae faciunt bulbique salaces,

inproba nec prosunt iam satureia tibi.

5

Coepisti puras opibus corrumpere buccas:

sic quoque non uiuit sollicitata Venus.

Mirari satis hoc quisquam uel credere possit,

quod non stat, magno stare, Luperce, tibi?

76

Arrigis ad uetulas, fastidis, Basse, puellas,

nec formonsa tibi, sed moritura placet.

Hic, rogo, non furor est, non haec est mentula demens?

Cum possis Hecaben, non potes Andromachen!

77

Nec mullus nec te delectat, Baetice, turdus,

nec lepus est umquam nec tibi gratus aper;

nec te liba iuuant nec sectae quadra placentae,

nec Libye mittit nec tibi Phasis aues:

5

capparin et putri cepas allece natantis

et pulpam dubio de petasone uoras,

teque iuuant gerres et pelle melandrya cana;

resinata bibis uina, Falerna fugis.

Nescio quod stomachi uitium secretius esse

10

suspicor: ut quid enim, Baetice, saprophagis?

78

Minxisti currente semel, Pauline, carina.

Meiere uis iterum? Iam Palinurus eris.

79

Rem peragit nullam Sertorius, inchoat omnes:

hunc ego, cum futuit, non puto perficere.

80

De nullo quereris, nulli maledicis, Apici:

rumor ait linguae te tamen esse malae.

81

Quid cum femineo tibi, Baetice galle, barathro?

Haec debet medios lambere lingua uiros.

Abscisa est quare Samia tibi mentula testa,

si tibi tam gratus, Baetice, cunnus erat?

5

Castrandum caput est: nam sis licet inguine gallus,

sacra tamen Cybeles decipis: ore uir es.

82

Conuiua quisquis Zoili potest esse,

Summemmianas cenet inter uxores

curtaque Ledae sobrius bibat testa:

hoc esse leuius puriusque contendo.

5

Iacet occupato galbinatus in lecto

cubitisque trudit hinc et inde conuiuas

effultus ostro Sericisque puluillis.

Stat exoletus suggeritque ructanti

pinnas rubentes cuspidesque lentisci,

10

et aestuanti tenue uentilat frigus

supina prasino concubina flabello,

fugatque muscas myrtea puer uirga.

Percurrit agili corpus arte tractatrix

manumque doctam spargit omnibus membris;

15

digiti crepantis signa nouit eunuchus

et delicatae sciscitator urinae

domini bibentis ebrium regit penem.

At ipse retro flexus ad pedum turbam

inter catellas anserum exta lambentis

20

partitur apri glandulas palaestritis

et concubino turturum natis donat;

Ligurumque nobis saxa cum ministrentur

uel cocta fumis musta Massilitanis,

Opimianum morionibus nectar

25

crystallinisque murrinisque propinat;

et Cosmianis ipse fusus ampullis

non erubescit murice aureo nobis

diuidere moechae pauperis capillare.

Septunce multo deinde perditus stertit:

30

non accubamus et silentium rhonchis

praestare iussi nutibus propinamus.

Hoc Malchionis patimur inprobi fastus,

nec uindicari, Rufe, possumus: fellat.

83

Vt faciam breuiora mones epigrammata, Corde.

"Fac mihi quod Chione": non potui breuius.

84

Quid narrat tua moecha? Non puellam

dixi, Gongylion. Quid ergo? Linguam.

85

Quis tibi persuasit naris abscidere moecho?

Non hac peccatum est parte, marite, tibi.

Stulte, quid egisti? Nihil hic tibi perdidit uxor,

cum sit salua tui mentula Deiphobi.

86

Ne legeres partem lasciui, casta, libelli,

praedixi et monui: tu tamen, ecce, legis.

Sed si Panniculum spectas et, casta, Latinum, ‹

non sunt haec mimis inprobiora, ‹ lege.

87

Narrat te rumor, Chione, numquam esse fututam

atque nihil cunno purius esse tuo.

Tecta tamen non hac, qua debes, parte lauaris:

si pudor est, transfer subligar in faciem.

88

Sunt gemini fratres, diuersa sed inguina lingunt:

dicite, dissimiles sunt magis an similes?

89

Vtere lactucis et mollibus utere maluis:

nam faciem durum, Phoebe, cacantis habes.

90

Volt, non uolt dare Galla mihi; nec dicere possum,

quod uolt et non uolt, quid sibi Galla uelit.

91

Cum peteret patriae missicius arua Rauennae,

semiuiro Cybeles cum grege iunxit iter.

Huic comes haerebat domini fugitiuus Achillas

insignis forma nequitiaque puer.

5

Hoc steriles sensere uiri: qua parte cubaret

quaerunt. Sed tacitos sensit et ille dolos:

mentitur, credunt. Somni post uina petuntur:

continuo ferrum noxia turba rapit

exciduntque senem spondae qui parte iacebat;

10

namque puer pluteo uindice tutus erat.

Subpositam quondam fama est pro uirgine ceruam,

at nunc pro ceruo mentula subposita es